De ‘Reichskristallnacht’

Op 9 november is het precies 85 jaar geleden dat in nazi-Duitsland de Kristallnacht plaatsvond.Een pogrom tegen de Joodse bevolking in Duitsland.Deze uitbarsting van geweld was georganiseerd door de nazitop.De naam 'Reichskristallnacht' is ontleend aan het feit dat overal op straat scherven van stukgeslagen ruiten lagen.Er vielen tientallen doden en Joodse slachtoffers.Joodse mensen waren hun leven niet meer zeker en de Kristallnacht was een keerpunt in het geweld tegen Joden:267 synagogen werden afgebrand,7000 Joodse winkels zijn vernietigd en 30.000 Joodse gevangenen werden opgepakt.Veel Joodse mensen ontvluchtten het land en velen trokken naar Nederland,maar de Nederlandse regering had vanaf 1933 maatregelen genomen om de stroom Joodse vluchtelingen te beperken.Tot het uitbreken van de oorlog in 1939 werden er zo'n 32.000 toegelaten.Door de oorlog in Israel en de Gazastrook neemt momenteel het antisemitisme in de wereld weer enorm toe.

Anna van den Eijkel 114

Op 4 november 2023 is het precies 114 jaar geleden dat onze grootmoeder Anna Bavelaar- van den Eijkel (1909-1979) werd geboren.Zij was de moeder van Leny en ze werd geboren op 4 november 1909 aan de Rijnsburgse Valkenburgerweg,ook wel Kortkade genoemd omdat Piet Kort,de aannemer,de huizen daar had laten bouwen.We gaan vandaag terug naar het jaar 1939 in het leven van Anna.Het jaar 1939 was het laatste jaar voor de oorlog in Nederland.Uit dat jaar is correspondentie van Anna bewaard gebleven en wel van haar nicht Jeane Oudshoorn uit Amsterdam die op 19 mei 1939 aan Anna schreef.Koningin Wilhelmina bracht die maand een staatsbezoek aan Belgie,aan koning Leopold en Hitler en Mussolini sloten hun 'Stahlpakt'.Jeane schreef onder meer:'Je brief heb ik ontvangen en nu zal ik je maar eens gauw antwoorden.Uit je brief vernam ik dat het thuis bij je alles goed is.Je uitnodiging voor Pinksteren voor mij bij jullie te komen,zou ik dolgraag willen accepteren.Maar ik ben bang dat het moeilijk zal gaan,want diezelfde avond dat ik jouw brief kreeg,kwam die kennis van mij om te vragen of ik weer vrijdags en zaterdags kwam helpen.'

De razzia van Rotterdam

De razzia van Rotterdam was de grootste razzia in bezet Nederland.Maar liefst 52.000 mannen en jongens tussen 17 en 40 jaar werden door de Duitse bezetter meegenomen.Ze werden in Duitsland en Nederland tewerkgesteld om het spoor te repareren of verdedigingslinies te graven.Op 10 november wordt het razzia-monument onthuld aan de Parkkade te Rotterdam.De razzia vond plaats op 10 en 11 november 1944 in Schiedam en Rotterdam.Ook onze vader en grootvader Denijs van den Bos (1918-1988) kwam destijds in deze razzia terecht.Hij had spullen naar zijn zuster Annie in Schiedam gebracht die op 1 november 1944 was getrouwd.Denijs kon uit de razzia ontsnappen.Hij had het geluk dat hij met een zogeheten 'aapjeskoetsier' in de richting van Delft-Den Haag kon meerijden.In de Haagse Beeklaan,de laan waar de latere premier Drees woonde,heeft hij toen overnacht.De volgende dag arriveerde hij weer in Leiden.Zie ook de uitzending van 'Andere Tijden' op vrijdag 3 november a.s over de razzia van Rotterdam,22.20 uur,NPO 2.

De puzzelrit op zaterdag 24 maart 1984

Op zaterdag 24 maart 1984 heb ik met opa Van den Bos (66) een puzzelrit door Alphen gereden.Om een uur vertrokken we en na half vier waren we weer aan de Bachsingel, Concertweg te Alphen.Opa en ik zijn toen naar De Kooi gereden,waar we bij Wim in de zaak zijn geweest (groentenhandel).Daarna kwamen we bij overgrootmoeder Van den Bos (85) die bezoek had van Jans de Bruyn,oom Dolf en tante Truus.Opa ging nog heel even naar oma's buurvrouw die juist bezig was sinaasappels te persen en de bel niet hoorde.Daarna belde opa opnieuw.Toen deed de buurvrouw wel open.We zegden oma Van den Bos gedag.

Betty 74!Mikkie 14!

Op 22 oktober 2023 is het feest.Want dan zijn Betty en Mikkie weer een jaartje ouder.Betty Maaskant- van den Bos werd op 22 oktober 1949 geboren,Mikkie zag precies 60 jaar later op 22 oktober 2009 het levenslicht.We feliciteren de beide jarigen met hun verjaardag en wensen hen alle goeds,gezondheid en voorspoed voor de toekomst!Ook de overige familieleden,onder wie met name Fer,Amanda en John feliciteren wij.Maak er een mooie dag van op 22 oktober, Mikkie en Betty!Van harte gefeliciteerd!Hiep,hiep,hoera!

Leny in de Hongerwinter

Lena Dieuwertje Bavelaar werd middenin de Hongerwinter geboren op 22 december 1944.Ze kwam ter wereld aan de Oranjegracht te Leiden.Maar omdat ze een heel laag geboortegewicht had en er in Leiden weinig voedsel was, vertrokken zij en haar moeder waarschijnlijk in de eerste week van januari 1945 naar Rijnsburg, Petronella van Saksenstraat 42.Leny ging met haar tante Alie elke vrijdagmiddag naar een kinderbureautje (consultatiebureau),dat was bij de Petrakerk in Rijnsburg, achter in zo,n zaaltje,zo hoorden we van het nichtje van Leny, Ada (Zus) van den Eijkel in 2008.Zus van den Eijkel is een van de laatste getuigen van de eerste levensjaren van Leny.Ze is momenteel 90 jaar en werd geboren op 31 augustus 1933.Alie, haar moeder,ging met de wagen naar het bureautje.Leny's moeder Anna ging niet mee,die was ziek en had ontstoken ogen door ondervoeding.Ze had overal ontstekingen.

De verkeringstijd van Jansje en Nijs

Via de dansschool van Mieremet in Leiden leerden Jansje Schaft (1919-2007) en Nijs van den Bos (1918-1988) elkaar kennen,zo wil het verhaal.Maar wanneer was dat precies?Uit een gesprek dat ik in 1990 met onze moeder en oma Jansje Schaft had,weten we dat ze in september 1936 op dansles ging.Dat stemt ongeveer overeen met wat we uit advertenties van Mieremet uit die tijd weten.Zo adverteerde Ge Mieremet op 6 november 1936,Hooglandsche Kerkkoorsteeg 7 voor een soiree dansante met medewerking van John Garden and his band.De entree was 35 cent per persoon.Het was waarschijnlijk een van de eerste keren dat Mieremet in de krant adverteerde.Jansje daarover in 1990:'Ik ben in september 1936 op dansen gegaan en toen werd ik in januari 1937 18 jaar.Het was bij de Oude Rijn,bij de bibliotheek,achter de Burcht.Ik ben toen nog niet direct met opa in contact gekomen,dat was pas in 1937.'

Heeft u Hitler gezien?

Dit jaar is een heruitgave van een boek van Walter Kempowski verschenen: Heeft u Hitler gezien?Begin jaren '70 stelde de Duitse schrijver aan allerlei mensen de vraag : Heeft u Hitler gezien? Daarop werd uiteenlopend geantwoord.Hoe was het mogelijk dat de Duitsers zich hadden laten verleiden door een valse profeet: Adolf Hitler.Een paar jaar later stelde Kempowski een nog veel precairder vraag: Wist u ervan? Daarmee bedoelde hij: Wist u van de concentratie-en vernietigingskampen?Velen ontkenden of antwoordden ontwijkend,anderen vertelden gretig waar ze getuige van waren geweest.Voor wie het verleden van nazi-Duitsland vanuit een ietwat ander gezichtspunt wil bestuderen,raad ik dit boek van harte aan.

De Nederlandse Burgeroorlog 1748-1815

Niet lang geleden deed Olaf van Nimwegen een nieuw boek het licht zien: De Nederlandse Burgeroorlog 1748-1815.Op de achterflap valt te lezen dat stadhouder Willem V van Oranje-Nassau op 5 september 1786 achthonderd man troepen naar de opstandige stadjes Hattem en Elburg stuurde.De inwoners daar waren in opstand gekomen tegen de in hun ogen tirannieke macht van Willem V en zijn aanhangers.Deze gebeurtenissen vormden de opmaat tot de burgeroorlog die in mei 1787 in de provincie Utrecht losbarstte en vier maanden later leidde tot de interventie van Pruisen dat met 20.000 man toen de Republiek binnentrok en Holland bezette.Onze voorouders Jan van den Bos (1744-1802) en zijn zoon Jan (1770-1852) waren getuige van de gebeurtenissen destijds.De in 1744 geboren Jan van den Bos trad in maart 1766 in het huwelijk met Ariaantje van der Velden.In dezelfde periode werd Willem V als stadhouder geinstalleerd.Ariaantje baarde in de periode 1767 tot 1783 maar liefst acht kinderen onder wie zoon Jan in 1770.Sijntje van Goejen en Lena van den Burg,moeders van bruid en bruidegom waren getuigen bij de ondertrouw van Jan en Ariaantje op 8 maart 1766.

Len jarig!

Op 27 september is Len jarig.Hij wordt dan 22 en werd geboren op 27 september 2001.We feliciteren Len met zijn verjaardag en wensen hem nog vele jaren van gezondheid, voorspoed en geluk.Ook feliciteren we Herman en Colette met de verjaardag van Len.Ook hen wensen we geluk!Van harte proficiat Len en maak er woensdag een fijne dag van.Hiep, hiep, hoera!

Zomer 1987: vakantie in Zweden

In de zomer van 1987 brachten we onze vakantie door in Zweden.In Molkom in het westen van Zweden en in een plaatsje in de buurt van Stockholm.We brachten destijds ook bezoeken aan Oslo in Noorwegen en aan Kopenhagen, de hoofdstad van Denemarken.Op de heenweg overnachtten we in Saeby in Denemarken.Op zondag 26 juli 1987 schreef ik onder meer het volgende in mijn dagboek:'Vandaag dan naar Denemarken vertrokken.Vanmorgen zijn we rond kwart over acht vertrokken.Om zeven uur stond ik ongeveer op.We hebben een vermoeiende reis achter de rug.We reden door Rheine, gingen richting Bremen en Hamburg.Onderweg heb ik ook gefilmd.Richting FLensburg gereden.Vanaf Flensburg naar Denemarken- Randers, Arhus en richting Frederikshavn.We zijn nu in Saeby, 11 km van Frederikshavn.Een oudere vrouw toonde ons de kamers.Vanavond aten we in restaurant 'Kattegat'.John en ik hadden een schnitzel met cola, Ma een gepaneerde schol en Pa had een biefstuk.'

9 juli 1976:bezoek aan Venetie

Op vrijdag 9 juli 1976 zijn we naar Venetie geweesr.Ik schreef die dag het volgende in mijn dagboek:'We zijn naar Venetie geweest.We hebben daar in een gondel gezeten, dat was erg gezellig.Het was allemaal voor toeristen.In een gondel varen was ongeveer 78 gulden met zijn vieren.We moesten vanaf het San Marcoplein helemaal naar de garage lopen.Het was ongeveer 2 1/2 uur rijden van Portoroz naar Venetie.Aan de grens kregen mijn vader en moeder een stempel.'

Oswald Spengler (1880-1936) de onheilsprofeet: Der Untergang des Abendlandes

Oswald Spengler (1880-1936) is de auteur van 'Der Untergang des Abendlandes'.Rond het einde van de Eerste Wereldoorlog werd het werk gepubliceerd.De publicatie van Spenglers 'Untergang' markeerde een keerpunt in de geschiedfilosofie.Tegenover een lineair voortschrijden van de geschiedenis (Oudheid, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd) plaatst hij een geschiedenis die zich in cycli voltrekt.Spengler geeft een analyse van alle grote culturen en komt met een ontwerp van de wereldgeschiedenis waarmee men ook een voorspelling voor de toekomst kan doen.Al meer dan 100 jaar wordt Spengler gelezen en het werk zorgde steeds voor verhitte discussies.Ook Samuel P. Huntington baseert zich op Spengler.

Johannes Bavelaar 124!

Op 4 september 2023 is het precies 124 jaar geleden dat kapper en barbier en nestor van de Leidse kappers Johannes Bavelaar (1899-1984) werd geboren.In 1918/1919 zat hij in militaire dienst,onder meer als dienstkapper en oppasser bij kapitein Guillaume Kuyper,zoon van ARP- politicus en premier Abraham Kuyper (1837-1920).Johannes Bavelaar is van 7 augustus 1918 tot 1 november 1919 in dienst geweest.Hij diende eerst bij het 15e regiment infanterie en later bij het 4e regiment infanterie.Begin jaren'80 had ik een gesprek met mijn grootvader over zijn diensttijd.Hij sprak toen als volgt:'Ik ben ook nog in dienst geweest.Ik was dienstplichtige en ik ben bij de infanterie geweest.Mijn opkomst was in de kazerne in de Morsstraat.Morspoort dan en daarvandaan ben ik naar Noordwijk gegaan en heb ik mijn verdere opleiding gehad.Ik heb nog 16 maanden gediend.'

A Dance between Flames

Enige tijd geleden verscheen het Engelstalige boek ' A Dance between Flames' van Anton Gill over Berlijn tussen de oorlogen.Het gaat over de bloeiperiode die Berlijn tijdens het interbellum doormaakte, maar ook over het morele verval in die tijd.Het is een door Anton Gill meesterlijk geschreven overzicht van de sleutelperiode in Duitslands getroebleerde geschiedenis en is een verslag van de politieke en historische factoren die hebben bijgedragen aan de opkomst van het nazisme in Duitsland destijds.Uitgebreid komen ook de beginjaren van de Republiek van Weimar aan bod. Zo kwam het tweede kabinet van kanselier Wirth op 22 november 1922 ten einde en Wilhelm Cuno volgde hem op.Ebert werd president.Wirth was afgetreden omdat hij het niet voor elkaar had gekregen dat de SPD zou gaan samenwerken met de partij van Stresemann.Cuno was partijloos en werd gezien als de juiste man om een kabinet op brede basis te leiden destijds.Toch werd niet Cuno maar Stresemann gezien als 'the coming man'.

Aad en Leny 60 jaar geleden getrouwd

Op 29 augustus 2023 is het 60 jaar geleden dat Aad en Leny van den Bos met elkaar huwden.Het gebeurde op 29 augustus 1963.In Nederland regeerde premier Marijnen.In de Verenigde Staten was Kennedy president.Aad en Leny hadden begin augustus 1963 een reis naar Imst in Oostenrijk gemaakt per touringcar.Ze maakten toen ook een uitstapje naar Merano in Noord- Italie.Ooit sprak ik mijn moeder over haar trouwdag.Ik vroeg haar toen:'U trouwde toen eind augustus en had uw moeder nog kleding gekocht?' Ze antwoordde:'Ja, een pakje he?Bij De Faam en een hoed.En mijn trouwjurk heb ik met mijn moeder bij Vroom gekocht geloof ik, of bij De Faam.De Faam zat aan de Hoogstraat,waar nu Zeeman zit.Oma Van den Bos had ook een pakje, ook zoiets,donkerbauw.'

Vierde seizoen ‘ Babylon Berlin’

In oktober begint op de Duitse televisie het vierde seizoen van de serie 'Babylon Berlin'.Dit keer speelt het zich niet af in 1929,zoals in het begin van de reeks,maar begin jaren '30 als de nazi's zich in Duitsland al meer en meer manifesteren en Hitler op het punt staat de macht over te nemen.In de serie 'Babylon Berlin' wordt de sfeer in het Duitsland van toen op treffende wijze weergegeven.Ook de verhaallijn spreekt tot de verbeelding.Tom Tykwer, de regisseur, heeft heel goed werk gedaan.Hij heeft het werk van de schrijver Volker Kutscher op formidabele wijze verfilmd.De serie is een waarschuwing tegen de politieke ontwikkelingen in het Duitsland van tegenwoordig nu de AfD opstoomt in de peilingen.De AfD is een rechtsextremistische partij die de Duitse democratie in gevaar brengt. Het heeft neonazistische vertakkingen.

Ed 78!

Op zondag 13 augustus 2023 is Ed jarig.Hij wordt 78 jaar en werd geboren op 13 augustus 1945.Wij feliciteren Ed met zijn verjaardag en wensen hem samen met Janny nog een fijne toekomst! Van harte proficiat, veel gezondheid en maak er een mooie dag van zondag, Ed! Ja, en dan is op 14 augustus de sterfdag van Anton Hoogervorst, de vader van Cindy en Colette.Het is alweer 13 jaar geleden dat hij overleed. Rust zacht, Anton!

5 Augustus 1942-5 augustus 2023

Op 5 augustus is het precies 81 jaar geleden dat Jansje Schaft en Nijs van den Bos in het huwelijk traden.In 1982 waren ze precies 40 jaargetrouwd.Op donderdag 5 augustus 1982 zijn we naar hen toegegaan.Daar waren overgrootmoeder Van den Bos (83,5 jaar), tante Rie, tante Beb en later ook tante Trudy.Colette en Cindy hadden in Noordwijkerhout overnacht bij een onderwijzer.Tante Babs vroeg ons naar onze vakantie.Tegen 12 uur gingen we naar de vishandel op het Bevrijdingsplein.John en ik gingen met opa naar de vishandel.Het had die ochtend geregend.We aten wat en na het eten vertrok tante Babs. Zij moest nog naar Fasson om autosleutels aan oom Jan af te geven voor een onderhoudsbeurt aan hun auto.Vrijdagavond 6 augustus 1982 hadden we een diner in 'In den Houtkamp' te Leiderdorp.

1 Augustus 2023

Vandaag is het 1 augustus 2023, de maand waarin Ed op de 13e verjaart en 78 wordt.Op 14 augustus is de sterfdag van Anton en op 5 augustus is het alweer 81 jaar geleden dat Jansje en Nijs van den Bos met elkaar trouwden.Op 29 augustus is het exact 60 jaar geleden dat Aad en Leny in het huwelijksbootje stapten.Een historische mijlpaal.Hennie Dongelmans wordt die dag 74 jaar. Van harte gefeliciteerd alle jarigen van deze maand!