Jansje van den Bos-Schaft over de bezettingstijd

In de jaren'90 interviewde ik onze grootmoeder Jansje van den Bos-Schaft (1919-2007) onder meer over haar belevenissen ten tijde van de bezettingsjaren 1940-1945. Het was in die jaren dat ze haar grootvader Willem Frederik van Welzen verloor. Hij overleed in mei 1942. Ziek lag hij in het Diaconessenhuis aan de Witte Singel. Daar heeft Jansje hem nog kort voor zijn overlijden opgezocht. Zo sprak ze voor de videoband. Uit een krantenbericht is me duidelijk geworden dat onze grootouders op of rond 20 juli 1942 in ondertrouw zijn gegaan. Op 5 augustus 1942 stapten ze in het huwelijksbootje.'Het was mooi weer!', aldus onze grootmoeder.'Ik droeg een zijden jurk.' Na hun huwelijk trokken onze beide grootouders in in een woning aan de Zijloordkade in Leiderdorp, maar daar hebben ze maar een paar maanden gewoond. Ze hadden er een kolenkachel. Niet lang daarna kregen Jansje en Nijs van den Bos hun eerste kind.'s Nachts is Jansje op 9 februari 1943 naar het ziekenhuis gelopen. Het was spertijd dus werd ze aangehouden. Tot twee keer toe. Bij het slachthuis en op het Schuttersveld.'Ausweis!', werd haar bevolen. Dochter Trudy werd geboren. Kort voor de bevrijding was Jansje aanwezig op de begrafenis van een buurjongen die door de Duitsers was neergeschoten. Het was Gerrit Verlind die op de Haarlemmerstraat een zak aardappelen had willen meenemen. Dit verhaal heeft onze grootmoeder nog jaren na de oorlog verteld. Telkens ontroerde het haar. Zoveel terreur van de Duitsers, ze kon het niet bevatten en het maakte haar telkens boos en verdrietig.

Brigitte van den Bos-Vlieland 43 jaar!

Vandaag viert Brigitte van den Bos haar 43e verjaardag. Gedurende de afgelopen 11 jaar heb ik Brigitte leren kennen als een lieve en behulpzame schoonzus. We feliciteren haar van harte met haar verjaardag en wensen haar alle geluk, gezondheid en voorspoed voor de toekomst!!! Ook John, Silvana, Suus en Tim en de rest van de familie van harte gelukgewenst met dit heuglijke feit!!!

De jaren 1760

Over het leven van onze voorouders in de jaren 1760 weten we meer dan over hun leven in de jaren 1750. Toch kunnen we voor deze jaren evenmin over rijk stromend bronnenmateriaal beschikken In 1760 deed zich een crisis voor in de financiele wereld. De in 1700 geboren Jan van den Bos zou voor 1766 zijn overleden. Lena v/d Burg, de vrouw van de in 1700 geboren Jan, zou voor 1766 met Johannes Brouwer zijn hertrouwd. In maart 1766 traden de in 1744 geboren Jan en Adriaantje v/d Velden in het huwelijk. In juli 1767 ziet dochter Lena van den Bos het levenslicht. In 1770 wordt zoon Jan van den Bos geboren, schakel in onze stamboom en rechtstreekse voorvader van Suus en Tim.

De jaren 1750

Vandaag keren we terug naar de jaren 1750 en onze familie. Over hoe het onze voorouders in juist deze jaren is vergaan, is ons niet bijster veel overgeleverd. Over de leefomstandigheden en het leven van de familie Van den Bos in deze jaren weten we niet veel. Jan van den Bos vierde in september 1759 zijn 15e verjaardag en zijn vader Jan (geb. 1700)zou inmiddels zijn overleden. De aardappel wint na 1740/1750 terrein als volksvoedsel, juist omdat graan alsmaar duurder werd door met name een aantal misoogsten. Het ligt voor de hand aan te nemen dat ook voorouders Van den Bos meer en meer ertoe overgingen aardappels te eten in deze jaren.

Susanna Dieuwertje van den Bos 8 jaar

Vandaag, 8 april 2011, viert Susanna Dieuwertje van den Bos haar 8e verjaardag. Ze kwam ter wereld op 8 april 2003. We wensen Suus een heel fijne verjaardag, geluk en gezondheid voor de toekomst en voor haar nieuwe levensjaar!! Suus viert haar verjaardag vandaag in kleine huiselijke kring. Ze mag bepalen wat er gegeten wordt vandaag. Volgens vader John kiest ze voor pizza en patat. Wat zullen we smullen! Dag Suus, fijne dag!!!

Johannes Johnny van den Bos 40 jaar!

Vandaag, 1 april 2011, is een historische dag. Het is de dag waarop Johannes Johnny van den Bos zijn 40e verjaardag viert. Daarmee bereikt hij een mijlpaal in zijn leven. Een leven dat bestaat uit hoogte- en dieptepunten. Dieptepunten waren het afscheid van onze ouders op 27 november 1997(Lena Dieuwertje van den Bos-Bavelaar) en 21 december 2007(Arie van den Bos). Helaas beleven zij deze dag dan ook niet meer. Maar er zijn ook vele hoogtepunten in het leven van Johannes Johnny: het behalen van zijn ingenieurstitel, de mooie reizen door Europa, Amerika en Azie, de kennismaking en het huwelijk met Brigitte Vlieland, de geboorten van Suus en Tim en niet te vergeten het stichten van een eigen computerbedrijf en het betrekken van de mooie nieuwe eigen woning. We feliciteren John met zijn verjaardag, wensen hem alle geluk en gezondheid voor de toekomst en ook Brigitte en de rest van de familie van harte gefeliciteerd!!!

Tim Daniel Johannes van den Bos 6 jaar

Vandaag, 27 maart 20011, viert Tim Daniel Johannes van den Bos, jongste telg van onze familie, zijn alweer 6e verjaardag. Hij viert dat vandaag in kleine huiselijke kring. Later zal hij zijn verjaardag nog officieel groter vieren met de rest van de familie. We feliciteren onze Tim van harte met zijn verjaardag en wensen hem heel veel goeds en geluk voor de toekomst! Van harte gefeliciteerd Tim met je verjaardag! Dat je maar een grote jongen mag worden!

De jaren 1740

Vandaag staan we stil bij de jaren 1740. Hoe was het om in die jaren te leven voor onze voorouders? De zomer van 1740 was slecht te noemen. De prijzen stegen en er waren misoogsten, nog verergerd door de Oostenrijkse Successie-oorlog die in hetzelfde jaar begon. Deze oorlog duurde tot 1748. Ontevreden inwoners van Rotterdam plunderen in 1740 een grutterswinkel.Op 31 mei 1740 overleed Frederik Willem I van Pruisen. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Frederik II 'de Grote'. In 1742 beviel Lena van den Bos van een dochter Grietje. In 1744 werd Jan van den Bos geboren, onze voorvader. Hij werd op 6 september 1744 gedoopt. In 1748 waren de in 1739 geboren Adrianus en de in 1742 geboren Grietje al niet meer in leven. Op 23 maart 1743 ging Haendels 'Messiah' in Covent Garden in Londen in premiere. Op 4 mei 1747 wordt Willem IV door de Staten-Generaal benoemd tot opperbevelhebber van leger en vloot. Op 8 maart 1748 wordt de latere stadhouder Willem V geboren.

De jaren 1730

Hoe verliepen de jaren 1730? Het was de tijd van het tweede stadhouderloze tijdperk dat in 1702 begon na de dood van koning-stadhouder Willem III. De regentenaristocratie was geslotener dan ooit. Het was moeilijk om van buitenaf tot haar toe te treden. Jan van den Bos gaat op 17 november 1730 in ondertrouw met Susanna Teijn, naamgenoot van Suus. Broer Steven van den Bos is als getuige bij de ondertrouw aanwezig. Ze trekken in een woning aan de Looijerstraat. Er wordt opnieuw een aantal kinderen geboren: Judith, gedoopt op 29 mei 1731, Santje, gedoopt op 25 februari 1733 en Jan, gedoopt op 26 juni 1737. Susanna Teijn komt rond 1737/1738 te overlijden.

De jaren 1720

Vandaag keren we terug naar de jaren 1720; Hoe ervoeren onze voorouders die jaren, wat gebeurde er binnen onze familie? In 1720 was er een beurskrach. Er heerste speculatiekoorts. In april 1724 gaat onze voorvader Jan van den Bos in ondertrouw met Sara van der Starre. Jacobus van den Bos was toen al geboren uit het eerste huwelijk van Jan: hij werd gedoopt op 17 mei 1723. Op 2 februari 1725 werd een tweede Jacobus gedoopt. Vervolgens werd dochter Sara van den Bos gedoopt op 26 oktober 1727. Het is in diezelfde maand dat Rusland en China overeenstemming over grenscorrecties langs de rivier de Amoer bereiken. Op 8 februari 1725 sterft tsaar Peter de Grote van Rusland. Hij wordt opgevolgd door zijn vrouw Catharina de Grote. Op 15 april 1729 wordt de Matthaeus Passion van Bach voor het eerst uitgevoerd.

De jaren 1710

Wat gebeurde er met onze voorouders in de jaren 1710? Vandaag neem ik u mee terug naar die jaren. Gezien de vanaf 1713 veelvuldig optredende vee- en runderpest stegen de prijzen voor boter en kaas in de navolgende jaren. De belastingen en accijnzen zullen tamelijk hoog geweest zijn. Het is rond 1718/1719 dat de in 1700 geboren Jan van den Bos kennis maakte met een zekere Anna Thijsse. Jan moet toen al werkzaam zijn geweest als lakenwerker. Ze gaan inderdaad op 28 oktober 1719 in ondertrouw. Uit dit huwelijk wordt een zoon Jacobus van den Bos geboren, gedoopt op 17 mei 1723.

De 18e eeuw

De komende periode zal ik u meer uitgebreid informeren over de 18e eeuwse wederwaardigheden van de familie Van den Bos. Vandaag neem ik u mee terug naar het begin van de 18e eeuw. De 18e eeuw begon goed voor onze familie. In 1700 werd Jan van den Bos geboren. Toch waren de leefomstandigheden slecht voor de jonge Jan. De klimatologische omstandigheden waren slecht aan het begin van de jaren 1700; De winters van 1708 en 1709 waren uiterst streng en zo verdrievoudigden de roggeprijzen. In 1709 is er een voedseloproer in Leiden. Vanaf 1713 trad vee- en runderpest op. Prijzen voor boter en kaas stegen navenant in deze periode. Het jaar 1700 kent overigens ook al hoge prijzen. Er zijn massale rellen in Leiden en de wevers gaan in staking tegen de slechte omstandigheden. In het land vinden anti-oligarchische uitbarstingen plaats, de 'plooierijen' in het eerste decennium van de 18e eeuw. Op 12 mei 1706 is er een zonsverduistering, evenals op 14 september 1708.

Het dagboek van Suus en Tim

Besteed ik vaak aandacht aan het verleden van de familie Van den Bos, het is goed af en toe ook stil te staan bij het heden en het leven van de jongste telgen van onze familie: Susanna Dieuwertje(2003) en Tim Daniel Johannes van den Bos(2005). Sinds kort is hun vroegste leven in boekvorm verschenen. Vanaf de geboorte van Suus tot aan de afgelopen verhuizing, alles overzichtelijk gerangschikt in de vorm van een dagboek. Een document voor het leven. Ook de geschiedenis van onze familie, zoals ik die zelf heb beschreven, zal binnenkort in gedrukte vorm verschijnen, maar daarover is al eerder bericht. Mijn vader zei altijd: 'Wie schrijft die blijft'- en laten we daar dan maar op hopen.

Blogboek

Vandaag is op Feedfabrik.com het eerste exemplaar van Danny's weblog 'De geschiedenis van de familie Van den Bos' besteld. Hiermee is het digitale naslagwerk binnenkort ook in gedrukte versie ter hand te nemen. Een link naar de boekversie vindt u HIER door te kiezen voor Blogboek Geschiedenis.

Denijs van den Bos(1918-1988): een sportief man

Onze grootvader Denijs van den Bos (1918-1988) was een sportief man. Hij deed aan sport en kon heel erg goed zwemmen. Hij zat in het poloteam van zwembad 'De Zijl'. Van mijn tante Trudy hoorde ik laatst dat hij in de jaren '50 in de Nieuwe Vaart in Leiden aan wedstrijdzwemmen heeft meegedaan. Het was estafette-zwemmen. Hij moest telkens een stokje doorgeven. Zijn vrouw Jansje van den Bos,de familie Hensing(buren) en onze vader en Trudy stonden hem aan de kant aan te moedigen.

Oma Jansje van den Bos over de jaren '20 en '30 in maart 1993

Graag kom ik nog even terug op de video-opname van onze grootmoeder Jansje van den Bos uit maart 1993. Ze sprak toen ook uitgebreid over haar jeugdjaren in de jaren twintig en dertig. Rond 1926 kreeg ze voor Sinterklaas onder meer een parapluutje. Dit zat verpakt in een surprise. Het Sinterklaasfeest werd zoals ieder jaar gevierd bij haar grootmoeder Schaft. Oma Jansje zat toen al op school naar we mogen aannemen. Er was een bovenschool en een benedenschool. Beide scholen hadden aan de Maresingel een aparte hoofdonderwijzer. Oma Jansje zat op de benedenschool. Ze heeft er gedurende de tweede helft van de jaren twintig op gezeten. Rond 1931 vierden haar ouders hun 12 en een half-jarig huwelijksfeest aan de Lammermarkt of Beestenmarkt. Als cadeau kregen ze een waterstel van de familie. Er werd voor de muzikale omlijsting een harmonicaspeler gehuurd- f 2,50 voor de gehele avond. Jansje's moeder vond dat toen een hoop geld. Op 1 november 1934 kwam oma Jansje bij prof. Keesom in de huishouding te werken. Op een 6-pitsstel moest ze dan wel 40 eieren klaarmaken. Ze hielden er erg van roerei.

De geboorte van vader Arie op 15 mei 1945

Het was vlak na de bevrijding van ons land dat vader Arie van den Bos (1945-2007) op 15 mei 1945 werd geboren. Op 25 maart 1993 sprak onze grootmoeder Jansje van den Bos-Schaft(1919-2007) voor video over deze gebeurtenis. Ze woonde in 1945 bij haar ouders in de Leidse Bronkhorststraat. Lopend ging ze naar het ziekenhuis. 'Er was geen vervoer'-wist ze zich te herinneren.''s Middags ben ik naar de Hooigracht gelopen'-zo sprak ze op die middag in maart 1993. Ze was onder behandeling bij dr. Van Leeuwen. Rond vijf uur 's middags zou onze vader toen zijn geboren. Moeder en zoon bleven daarna nog een week in het ziekenhuis. Vanwege de bevrijding en het aangevoerde voedsel vanuit het buitenland, was de sfeer goed in het ziekenhuis.'Ik kreeg Engelse biscuit-van die kaken'-aldus onze oma over de bevrijdingsmaand van 1945-de maand waarin haar zoon Arie werd geboren.

Denijs van den Bos (1918-1988)-nieuwe feiten uit de kranten

Over het leven van onze zo dierbare grootvader Denijs van den Bos(1918-1988) is onlangs uit krantenarchieven nieuwe informatie boven water gekomen. Zo stond op 17 augustus 1933 in de krant dat hij diploma had gezwommen in De Zijl. Hij was geslaagd hiervoor. Op 2 september 1936 was een bericht in de krant te lezen dat hij aan boegsprietlopen had gedaan. Of was dit een andere Van den Bos? Later in de jaren dertig- om preciezer te zijn: helemaal aan het eind van de jaren dertig- namelijk op 27 juni 1939 stond in de krant te lezen dat hij geslaagd was voor het toelatingsexamen voor MSG-4e klasse. En dan begint de bezettingstijd- ook voor onze grootvader Denijs van den Bos(1918-1988). Op 29 maart 1941 lezen we dat hij als instrumentmaker in aanmerking komt voor een diploma van de 2-jarige cursus van de ambachtsschool. Allemaal nieuwe feiten over het leven van onze grootvader. In december 1942 trekt hij samen met zijn echtgenote Jansje van den Bos-Schaft (1919-2007) in bij zijn schoonouders in de Bronkhorststraat. Op 7 december 1942 verschijnt dat bericht in de krant. Hij is dan werkzaam als bankwerker. Iets wat ik tot voor kort ook niet wist. Op 29 juni 1949 lezen we dan tenslotte dat hij geslaagd is voor het eindexamen elektrotechniek. Hij had daartoe opnieuw een avondcursus bij MSG gevolgd.

Denijs van den Bos (1859-1913)

Vaak is uit krantenarchieven meer te halen over het leven van onze voorouders. Ze vormen een aanvulling op bestaande informatie. Op de website van het Leids archief vond ik informatie uit het Leidsch Dagblad uit april 1913. Op 2 april 1913 had onze betovergrootvader Denijs van den Bos (1859-1913) een advertentie laten zetten waarin hij zijn zaakje ter overneming aanbood. De advertentie luidde als volgt:' Ter overneming aangeboden een zaakje dat door een vrouw kan worden waargenomen bij D. v.d. Bos Levendaal 27.' Denijs was toen al ziek, hij had een langdurig ziekbed in 1913. Op 30 september van dat jaar kwam hij uiteindelijk te overlijden. Hij wilde de zaken zo goed mogelijk achterlaten, zo moeten we zijn gedrag verklaren.

Opname Rie Laman-Schaft (1922-2009)boven water

Een opname met onze oud-tante Rie Laman-Schaft (1922-2009) van 9 juni 2008 is terecht. Op die dag namelijk bezochten Trudy van den Bos en ik de zuster van grootmoeder Jansje Schaft. De opname was al enige tijd zoek maar door naarstig speurwerk van John is de opname nu boven water gekomen. Onze oud-tante spreekt in de opname uitgebreid over haar grootouders van zowel vaders- als moederskant: de families Van Welzen en Schaft. Zo stond zij stil bij hun overlijden in respectievelijk 1932, 1942, 1954 en 1970. Opoe Schaft overleed in 1932, Willem-Frederik van Welzen ging heen in 1942 aan de gevolgen van leverkanker, Pieter Schaft overleed in 1954 en Maria van Welzen-Rietkerken overleed in 1970 op 99-jarige leeftijd. Zij was een heel goedige vrouw, aldus onze tante Rie op die juni-middag in 2008.