22 mei 2026

Antisemitisme niet verwarren met kritiek op Israel

Het was in het jaar 1985 dat ik de hoorcolleges over Joden in oudheid en middeleeuwen volgde tijdens mijn studie geschiedenis aan de Leidse universiteit.Uit die tijd stamt dus al mijn meer uitgebreide interesse voor jodendom en antisemitisme.Want de joden kregen ook in de oudheid en de middeleeuwen van van alles en nog wat de schuld in de schoenen geschoven.Ze fungeerden als zondebok.Ook nu weer is er sprake van toenemend antisemitisme in de samenleving en als dat het geval is in een samenleving, is het meestal goed mis.Joden fungeren namelijk vaak als de kanarie in de kolenmijn.De term antisemitisme moet men overigens niet verwarren met het hebben van kritiek op de staat Israel.Dat zegt ook de Britse historicus Mark Mazower.Ook in het verleden had antisemitisme nooit iets te maken met Israel.Vorig jaar verscheen er een interview met Mazower in het Historisch Nieuwsblad over deze uiterst actuele kwestie.De historicus zegt onder meer dat we moeten onderkennen dat er hedendaags antisemitisme is om te bestrijden,maar dat het wordt verward met kritiek op Israel waardoor het moeilijker wordt om het te bestrijden in bijv. Nederland, Duitsland of de Verenigde Staten.De grootvader van Mazower ervoer overigens antisemitisme in het voormalige Russische Rijk.Hij was lid van de 'Bund', een revolutionaire, joodse beweging die geloofde dat alle verschillende volken in het Russische Rijk hun eigen cultuur moesten kunnen behouden.De 'Bundisten' vonden de ideeen van de zionisten onrealistisch,want het was onmogelijk om op vreedzame wijze een joods nationaal tehuis te stichten in het Midden-Oosten,aldus nog altijd Mazower in het interview met Historisch Nieuwsblad.