De nationaal-socialisten en de monarchie

Van oorsprong was de NSDAP zeker monarchaal georiënteerd. De meeste leden betrok de partij in haar beginperiode vooral uit kringen van het leger, de conservatieven, de pangermanisme en zelfs uit kringen van de DNVP. Ludendorff, de man die aanvankelijk groter invloed in de partij had gehad dan Hitler, was zelfs een uitgesproken monarchist. In het eerste partijprogramma had gestaan dat het autoritaire leiderschap de beste regering was voor Duitsland en een volksstemming zou moeten uitmaken of dit leiderschap vervuld moest worden door een monarch of door een president. Over een terugkeer van het Huis Hohenzollern had men zich niet uitgelaten, maar een absolute monarchie werd in elk geval niet uitgesloten geacht. Parallel aan de eerder ter sprake gebrachte algemene tendens in Duitsland, was vooral na 1923 een wijziging in die houding opgetreden. Vooral na de mislukte putsch in de Bierhalle in München, een poging van de partij om via monarchistische kringen in Beieren aan de macht te komen. Hierbij had de ook al eerder genoemde Von Kahr niet verder willen gaan dan een herstel van de monarchie van Wittelsbach in Beieren, terwijl Hitler juist wenste op te marcheren naar Berlijn. Von Kahr had dit niet gewild en was van oordeel geweest dat de monarchie eerder binnen de republiek dan binnen een dictatuur realisering kon vinden.

De doctoraalscriptie

Eind jaren 80 ging ik nadenken over een onderwerp voor mijn doctoraalscriptie. Omdat ik me al langere tijd in de Duitse geschiedenis had verdiept, met name in de periode van Weimar en ik daarnaast altijd belangstelling had gehad voor monarchale stelsels en de monarchie was mijn keuze snel gemaakt. Het moest gaan over een eventuele herinvoering van de monarchie - Duitsland was jarenlang een keizerrijk geweest - in de jaren 1930-1933, het einde van de Republiek van Weimar en het einde van het democratisch bestel. Ik deed dit op eigen houtje, had de universitaire docent zelf niet om een onderwerp gevraagd. Dr. schot die de scriptie begeleidde en later beoordeelde zei dat hij dit niet eerder had meegemaakt. Dit jaar las ik in de krant dat Prof. Wesseling ook hij zijn hoogleraar niet om een onderwerp kon vragen voor de scriptie want dan kreeg je het antwoord van Huizinga: Maar meneer, ik kan toch ook geen vrouw voor u uitzoeken. Komende tijd zal ik u citeren uit mijn scriptie. Beetje onderbelicht is in de geschiedschrijving altijd geweest dat Hitler in de jaren 20 niet onwelwillend heeft gestaan voor een herinvoering van de monarchie in Duitsland. Zo had de geschiedenis heel anders kunnen lopen. Toeval bestaat dus wel degelijk, al verlies ik dat tegenwoordig soms wat uit het oog.

Gerard jarig

Aanstaande woensdag is Gerard jarig.We wensen hem geluk, voorspoed en gezondheid en het allerbeste voor de toekomst. Trudy wensen we te betrekken in de felicitaties evenals de rest van de familie. Ook haar wensen we gezondheid toe en een gunstig verloop van haar verdere herstel. We wensen Gerard en Trudy een mooie verdere tijd samen. Nogmaals van harte gefeliciteerd en heb een fijne dag en viering van je verjaardag!

Rianne Veenstra jarig

Aanstaande donderdag is Rianne Veenstra jarig. Ze wordt dan 53 jaar. Als kind speelde ik met haar in de jaren zestig. Nu is ze dominee en zielzorger. Ze zet zich momenteel sterk in voor het lot van vluchtelingen. Pasgeleden bezocht ze een vluchtelingenkamp in Libanon, in de Bekaa vallei. Het lachen vergaat je dan wel, zo vertelde ze me. We wensen Rianne een fijne verjaardag donderdag en alle geluk en gezondheid voor de toekomst.Rianne heeft de rouwdienst geleid voor onze lieve moeder Leny in december 1997.

Bezoek aan Londen 1985

In januari 1985 bezochten grootvader Denijs van den Bos, mijn vader Arie van den Bos en ikzelf de Britse hoofdstad Londen. Op 25 januari 1985 schreef ik het volgende in mijn dagboek:' Het is vrijdagavond 25 januari 1985. Ik schrijf dit op een kamer in een Londens Hotel. Plaza hotel, Princes Square. Met de Olau-lijn vertrokken we om twaalf uur vanmiddag vanuit Vlissingen. Om zeven uur vanavond zijn we in Sheerness aangekomen. Het was toen zes uur Engelse tijd. De tocht over de Noordzee was toch een belevenis, golven werden hoger, windkracht 8 had iemand ons verteld. Vanmorgen stond ik om zes uur op.'

Bezoek aan Wenen 1983

In de zomer van 1983, een heel hete zomer, bezochten we de Oostenrijkse hoofdstad Wenen. Op donderdag 28 juli 1983 schreef ik het volgende in mijn dagboek: Vandaag zijn we dan eindelijk naar slot Schoenbrunn geweest. Eerst zijn we door de tuin gewandeld, een werkelijk prachtig aangelegde tuin. Daarna zijn we iets gaan drinken in het nabij Schoenbrunn gelegen cafe- restaurant. We namen cola en mineraalwater. Maar we waren nog niet klaar. We wilden het slot van binnen bekijken. In 1962,21 mei bezocht Koningin Juliana het slot. Het was een belevenis de zalen en salons te zien, zo ook de balzaal waar ten tijde van het Congres van Wenen werd gedanst.'Een werkelijk onvergetelijke vakantie in die zomer van 1983, nu al weer 34 jaar geleden.

Vakantie Portoroz 1980

In 1980 gingen we voor de vijfde maal naar Portoroz, Slovenië. Dat jaar waren Trudy, Anton, Cindy en Colette er ook. Op zondag 27 juli 1980 schreef ik het volgende in mijn dagboek: Het klimaat is hier vrij mild, maar er wordt voor de komende tijd verwacht dat het neerslagpercentage omhoog zal gaan en het klimaat dus wat vochtiger wordt. De vegetatie is echt mediterraan. Vruchtbomen, agaven en ander mediterraan gewas groeit hier welig. Ook is dit gebied geschikt voor wijnteelt. De droge roodbruine grond is vrij hard en moeilijk te verplaatsen. Een aantal jaren geleden was de regen nog een geschenk voor de mensen hier. Dit jaar was het al ongewenst. Zo hebben we geen honing dit jaar. Aangezien het hier s zomers tot wel dertig graden is, drinkt men schnaps tegen de hitte.

Vakantie Portoroz 1976

In 1976 gingen we met de familie voor de eerste keer naar Portoroz in Slovenië. Ik hield dat jaar ook een dagboek bij. Oo zaterdag 3 juli 1976 schreef ik het volgende:' We gingen vanmiddag om 13.00 uur weg bij tante Betty vandaan. Eenmaal bij de Duitse grens aangekomen, bij het plaatsje Elten, gingen we onze auto even uit. We hoefden onze passen niet te laten zien. We rijden nu in Kassel en het is 18.45 uur. We hebben al 422 km gereden. Op zoek zijn we nu naar een restaurant. In Oberhausen hebben we getankt. We zien al aardig wat bergen. We hebben een prachtig uitzicht en het is ongeveer dertig graden Celsius.' Aldus een gedeelte uit mijn dagboek uit juli 1976. We beleefden een plezierige vakantie dat jaar in het land dat toen nog door Tito werd bestuurd.

Fer jarig

Aanstaande dinsdag is Fer jarig. We feliciteren hem nu al met zijn verjaardag. We wensen hem geluk en gezondheid voor de toekomst. Ook Betty en de rest van de familie alvast gelukgewenst! Fijne verjaardag gewenst!

Colette jarig

Aanstaande donderdag 15 juni is Colette jarig. We feliciteren haar nu al met haar verjaardag en wensen haar veel geluk, voorspoed en gezondheid in haar nieuwe levensjaar. We kwamen er pasgeleden achter dat haar voorouders van vaderskant uit Rijnsburg kwamen. Dat was nog in de tijd dat Hoogervorst soms met een o geschreven werd. Colette, van harte gefeliciteerd en alvast een fijne verjaardag gewenst! Ook Cindy, Herman, Trudy, Gerard en de rest van de familie gefeliciteerd!

Huwelijksdag viel bijna letterlijk in water

Op 6 juli 1944 traden Anna van den Eijkel en Johannes Bavelaar met elkaar in het huwelijk. Maar die Huwelijksdag viel bijna letterlijk in het water. Begin jaren tachtig sprak ik daar met mijn grootvader Johannes Bavelaar (1899-1984), de kapper over. Hij sprak toen onder meer de volgende woorden:'Toen was ik onderweg en toen ging het paard steigeren. En het scheelde maar zus of zo of ik had in het water gelegen met paard en wagen. Want het was een hele paniek. Ik wist werkelijk niet wat me overkwam.Ik denk, nou het gaat al goed beginnen, ons huwelijk. Aldus Johannes Bavelaar aan het begin van de jaren 1980 over de Huwelijksdag in juli 1944. hij werd s ochtends die dag afgehaald van zijn woning aan de Leidse Oranjegracht per koets om naar de bruid in Rijnsburg te gaan. Hij was toen dus bijna in het water van de Oranjegracht beland. Hij vertelde dit heel droog, een heel humoristische man was onze grootvader.En een prater, zoals kappers vaak zijn.

Meteorologische zomer begonnen

Vandaag, 1 juni 2017, begint de meteorologische zomer. De vakantietijd begint en het is tevens de maand waarin Colette en Fer een nieuw levensjaar ingaan. Bij deze wensen we een ieder een fijne vakantietijd waarin nieuwe energie opgedaan kan worden voor de periode erna. Tevens wensen we Colette en Fer alvast een heel goed begin van een nieuw levensjaar!

Memorij- het dagboek van Cornelis Pieter Sorgdrager

Voorouders van Ed komen van Ameland. Een leuke vondst is dat een schoonvader van een zus van Jan Gerrits Woertman, zeeman en geboren rond 1790 in Hollum, een dagboek heeft bijgehouden. Dar deed deze onderwijzer van 1779 tot zijn dood in 1826. Het dagboek is in de jaren 1980 in boekvorm verschenen en is een rijke bron over de geschiedenis van Ameland in het eind van de 18e en het begin van de 19e eeuw. Zo komen we meer aan de weet over de voorouders van Ed Woertman. Hijke Gerrits Woertman huwde in 1820 met Pieter Cornelis Sorgdrager, zoon van de dagboekschrijver en onderwijzer. Deze zoon was kapitein op een koopvaardijschip. Een zeer boeiende geschiedenis.

De oorsprong van de familie Schaft

Onze moeder en oma had het soms over de verzetsstrijdster Hannie Schaft. Ze vroeg zich dan soms af of dat geen familie was.Die connectie heb ik nog niet kunnen aantonen, maar er is wel wat meer over de oorsprong van de familie Schaft of Schagt te zeggen. De naam is afgeleid van het Middelnederlandse woord scacht, zoals Bart Verroken mij ooit meldde. dat is de ronde stang of staak die gebruikt werd als staf van een lans of speer. Het werd later de beroepsbijnaam voor de schacht- of speermaker. Reeds in 1298 was er volgens Bart een Simon Scagt in Calais. In Ieper was er in 1308 een Michiel Scacht en in 1395 een Coppin Scacht. Er was in Westvleteren een Willem de Scaecht die wegens ketterij werd veroordeeld te Veurne. Zijn goederen werden in juli 1554 geconfiskeerd.De oorsprong van de familie ligt ergens in de Westhoek. Met dank dus aan Bart Verroken.

Jacobus en Jan, tijdgenoten van Bach

De in 1658 geboren Jacobus Bordoduijck en zijn in 1700 geboren zoon Jan van den Bos waren tijdgenoten van de componist Johann Sebastian Bach. Bach die luthers was, werd geboren in 1685, in het jaar dat James II van Engeland gekroond werd. Bach overleed in 1750 en was de grootste meester van de kerkcantate. Jacobus en Jan, onze voorvaderen, en juist ook Bach leefden in het tijdperk van de Barok. Dat was een kunst- en cultuurperiode die duurde van ca 1580 tot ongever 1750. De barok werd gekenmerkt door beweeglijke vormen en theatrale effecten. Bach was een typische barokcomponist.

500 jaar Reformatie, 1517-2017

Op 31 oktober 1517 hechtte Maarten Luther zijn 95 stellingen aan de deur van de slotkerk in het Duitse Wittenberg, een aanklacht tegen de paus en de katholieke kerk. Soms wordt dit moment door historici aangeduid als het begin van de nieuwe geschiedenis,het einde van de donkere middeleeuwen. Soms ook wordt het jaar 1492, de ontdekking van Amerika door Columbus als zodanig gezien. De nieuwe tijd begon feitelijk al in de tijd van de vroege Renaissance in het Italië van de veertiende eeuw, het trecento. De Renaissance loopt door tot in de vijftiende en zestiende eeuw. Het begin van de zestiende eeuw had naast moderne toch evenwel ook nog duidelijk middeleeuwse trekken. Maar al met al kan men stellen dat rond 1500 een nieuwe tijd baan breekt met de ontdekkingsreizen in die tijd, de globalisering en de hernieuwde kennismaking met de antieke wereld, de oude Grieken en Romeinen in de tijd van het humanisme, ook al in de vijftiende eeuw. Erasmus was een humanist en hij was mede een wegbereider van Luther samen met anderen in een eerder stadium al. Zo zien we in de veertiende eeuw ook al een stroming in de katholieke kerk in onze streken: de moderne devotie onder leiding van Geert Grote(1340-1384). Na 1500 komt de mens centraal te staan en was er vernieuwing in elk opzicht, zowel cultureel, kerkelijk als sociaal-economisch. Een voorvader van ons Michel Bourdeauduis is ook een kind van zijn tijd. Hij spreekt een aantal woorden volgens de leer van Luther in 1526. Hij was blijkbaar al in een vroeg stadium onder de indruk van de kerkhervormer.

De hongertochten

Spoedig is het 4 en 5 mei, dodenherdenking en bevrijdingsdag 2017. Dertig jaar geleden, op 7 mei 1987, had ik met onze moeder en oma Jansje van den Bos een gesprek over de oorlog en bezettingstijd. Dat was -realiseer ik me nu- bijna exact twintig jaar voor haar overlijden. Ze sprak onder meer over de hongertochten en zei:' Tante Rie is ook op hongertocht geweest. Die is in Kampen geweest. Toen ging ze met een fiets met luchtbanden. Ik geloof dat ze een week weg is geweest. Met een schoonzuster. Ze had een zak aardappels. Daar kregen wij ook van. Maar het was gauw op natuurlijk. SD-ers stonden je op te wachten. Ik weet wel dat Gerritsen nog eens vertelde, die was ook geweest en die had aardappelen bij zich en een stuk spek en dat had hij geruild voor een horloge en een ring. Hij komt bij de Ijsselbrug en hij was ook op de fiets en daar staat zo,n SD-er en die zegt afstappen en Gerritsen lazert het zo in de IJssel. Hij zegt, ik krijg het niet, maar jij ook niet.'

Jan en Adriaantje, tijdgenoten van Mozart

Jan en Adriaantje waren tijdgenoten van Mozart. Oo 8 maart 1766 gingen Jan van den Bos en Adriaantje van der Velden met elkaar in ondertrouw. Jan was lakenwerker en woonde net als Adriaantje in de 2e Rhijnstraat. Lena van den Burg, zijn moeder, was als getuige aanwezig. Zij was in 1738 met de vader van Jan, ook een Jan van den Bos, in het huwelijk getreden. Jan en Adriaantje waren tijdgenoten van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791). Toen Jan en Adriaantje in ondertrouw gingen was de jonge Mozart in het land. Op 10 september 1765 arriveerde de familie Mozart in Den Haag op uitnodiging van prinses Carolina, de zuster van stadhouder Willem V. Op 11 maart 1766 werd de stadhouder meerderjarig en ter gelegenheid daarvan had Wolfgang Amadeus een muziekstuk gecomponeerd. Op 18 april 1766 vertrok de wereldberoemde componist weer uit ons land.

Leny vaak zoek als kind

Stamboomkunde of het uitpluizen van je familiegeschiedenis stelt je in de gelegenheid door de tijd te reizen. Een historische sensatie maakt zich van je meester wanneer je bijvoorbeeld een eeuwenoude geboorteakte onder ogen krijgt of iets aan de weet komt van je voorouders wat je helemaal nooit had verwacht. Vandaag gaan we iets minder ver terug in de tijd en wel naar het jaar 1994 toen ik een gesprek had met onze moeder Leny, tante, schoonzuster en oma. Ze sprak over haar vroegste jeugd en kindertijd. Als kind ging ze helemaal op in haar spel en ze was dan ook vaak zoek. in 1994 zei ze daar het volgende over, het voorval speelt zich af aan het eind van de jaren veertig van de vorige eeuw.Ze sprak: Ja, ik benijd de slager gaan zitten. Bij Volbeda. Mijn moeder was helemaal hoteldebotel. Toen zeiden ze, waar is ze. ja, zoek je een meisje met een jurkje. ja, die zit bij de slager. Toen ben ik daar maar blijven zitten. Ik vond dat zeker leuk. Ik ging alleen weg. Ja, hoe ik daar nou ben gekomen. Ik ben zomaar daarheen gelopen. En toen ben ik daar op die bank gaan zitten. Ik vond het wel leuk zeker in die winkels. En ja, toen hebben ze gezegd wat ik aanhad en zo. En toen heeft mijn moeder me denk ik wel opgehaald of ze hebben me gebracht.'

Brigitte jarig

Overmorgen is Brigitte jarig. We feliciteren haar nu al met haar verjaardag en wensen haar alvast een fijne dag toe en een lang en gelukkig leven. Ook de rest van de familie van harte gelukgewenst!