Europa slaapwandelt richting catastrofe

Europa slaapwandelt richting een catastrofe. Dat zegt een vooraanstaande denktank. Als de sterke Europese landen niet meer schuld op zich nemen, staat Europa een catastrofe te wachten die zijn weerga niet kent. Dat las ik vandaag in het nieuws. Wordt vervolgd. Zorgelijke tijden.

Nederland valt aan

vanavond is op Nederland 2 om 20.50 uur het programma Nederland valt aan te zien, over de eerste politionele actie die vandaag precies 65 jaar geleden begon. Maartje van Weegen presenteert het historische nieuwsprogramma en veel vermaarde oud-verslaggevers werken er aan mee. Kijken dus vanavond naar Nederland 2.

Programma Hollandse zaken over Indië

Het programma Hollandse zaken gaat vanavond over de excessen in Indië gedurende de jaren 1945-1949. Door twee opgedoken foto's is deze zaak weer volop in het nieuws. Hueting, de man die in 1969 in het programma Achter het Nieuws de excessen naar buiten bracht, is vanavond ook in het programma te zien en te horen. Kijken dus vanavond naar het discussieprogramma.

Silvana schenkt leven aan gezonde dochter Yela

Gisteravond heeft Silvana het leven geschonken aan een gezonde dochter. Yela is rond half elf gisteravond geboren. De bevalling was zwaar maar is goed verlopen. Suus en Tim zijn nu oom en tante geworden. we feliciteren Silvana en Simon met hun ouderschap. Ook Brigitte gefeliciteerd evenals de rest van de familie!

Foto's standrechtelijke executie Indië opgedoken

Er zijn foto's van een standrechtelijke executie in Nederlands-Indië opgedoken. De foto's zijn genomen door een inmiddels overleden voormalig soldaat in Indië. Hij was er voor zijn nummer tijdens de politionele acties in 1947 en 1948.De discussie over de excessen laait weer op in Nederland nu de eerste foto's van excessen zijn opgedoken. Wordt vervolgd.

De financiële crises

De huidige financiële crisis staat niet op zichzelf. Ook in het verleden deden zich financieel-economische crises voor. In 1816,1825,1836,1847,1857,1866,1873,1890,1907,1921,1929 en 1937 waren er financiële crises. Een aantal van die crises mondden uit in economische depressies. Zo was er vanaf 1873 tot 1896 een grote depressie. Maar de periode van 1929 tot 1939 was toch wel uniek te noemen. In de jaren 1840 was er ook een depressie in Europa.

Het jaar 1914

Paul Krugman vindt dat de Europese leiders de lessen van 1914 niet mogen vergeten. Publicist Angell kwam in 1910 met zijn boek The great Illusion. Hij stipuleerde daarin dat oorlog achterhaald was. We eten allemaal wat er 4 jaar later gebeurde. De eerste Wereldoorlog was een feit. Het vooruitzicht op een catastrofe is geen garantie dat landen er alles aan doen die af te wenden, aldus Krugman, Nobelprijswinnaar economie in 2008.

Het jaar 1931

De huidige crisis heeft schrikbarende gelijkenissen met de crisis van de jaren 30. Dat is ook de mening van vooraanstaande wetenschappers als Roubini, Krugman en Ferguson. Het huidige jaar 2012 vertoont zelfs zeer veel gelijkenis met de gebeurtenissen uit 1931 toen de Oostenrijkse bank Creditanatalt omviel en een bankencrisis het gevolg was. Dat bracht uiteindelijk de nazi's in Duitsland aan de macht. In mei 1931 slaagde Creditanstalt er niet in de verliezen te dekken. Een lening van de Bank of England voorkwam de totale ineenstorting van het Oostenrijkse bankenstelsel maar toen was er al een politieke crisis in Oostenrijk ontstaan. Het totale Middeneuropese stelsel van financiering werd inmiddels in twijfel getrokken. Ook Duitsland raakte er nu in betrokken.

De huwelijksjaren

Volgend jaar is het 50 jaar geleden dat Aad en Leny van den Bos in het huwelijk traden. In het najaar van 1962 leerden zij elkaar op het werk kennen. Toen onze moeder Leny op 27 november 1997 overleed, had het huwelijk 34 jaar geduurd. Denijs van den Bos (1918-1988) en Jansje Schaft (1919-2007) mochten 45 jaar gehuwd zijn. Zij huwden op 5 augustus 1942. In maart 1988 kwam onze grootvader te overlijden. Ook Geertruida Nievaart (1899-1992) en Denijs van den Bos (1896-1966) waren lang bij elkaar. In 1917 huwden zij. In oktober 1965 waren ze 48 jaar getrouwd. In 1881 huwden Denijs van den Bos (1859-1913) en Suzanna van Royen. Zij waren dus 31 jaar samen. Jan van den Bos (1814-1867) huwde op 11 januari 1838 met Jannetje Isabella van Heusden. Zij waren 29 jaar samen. Het in 1797 gesloten huwelijk tussen Jan van den Bos en Maria Taverne kwam bij het overlijden van Maria op 21 december 1827 tot een einde. Zij waren 30 jaar getrouwd.

Nieuw onderzoek naar geweld in Indië 1945-1949

Piet Kamphuis, Gert Oostindie en Marjan Schwegman pleiten voor nieuw onderzoek naar het geweld in Indië in de jaren 1945-1949. We moeten volgens hen willen begrijpen wat voor soort oorlog daar werd gevoerd en waarom en hoe mensen ertoe werden gebracht wreedheden (excessen) te begaan,aldus een bericht in de Volkskrant eerder deze week. Het bloedbad van Rawagedeh is een voorbeeld van die excessen. Koos van den Bos, broer van onze in 1988 overleden grootvader Denijs van den Bos, vocht in de naoorlogse periode ook in Indië. Volgende maand zendt de NTR een documentaire uit over de eerste politionele actie uit 1947. Er zijn onder meer kleurenbeelden van te zien.

Berlijn negeert de lessen van de jaren 30

Van verschillende zijde wordt momenteel gewaarschuwd dat Berlijn de lessen van de jaren 30 veronachtzaamd. Berlijn lijkt meer oog te hebben voor de les van 1923 (hyperinflatie) dan voor de les van 1933 toen de Duitse democratie teloorging. En voor die onder meer door Nouriel Roubini gedane waarschuwing in de Financial Times vorige week, valt wat te zeggen. Zo resulteerde de bankencrisis van 1931 direct in de opmars van de nazi's en het aan de macht komen van Adolf Hitler. Duidelijk moet zijn dat een financieel-economische crisis vaak hand in hand gaat met een politieke crisis en in het ergste geval dus met een crisis van de democratie. Weimar laat zien hoe dit destijds is gegaan en die les moeten we ook nu weer meer dan ter harte nemen.

De jaren 50

Vandaag wil ik weer eens met u terug naar de jaren 50 van de vorige eeuw. Hoe kunnen we deze jaren het beste kenschetsen? Waren ze wel zo saai en braaf zoals vaak wordt beweerd? Anton Zijderveld, emeritus hoogleraar sociologie, vindt van niet,zoals hij in een artikel in de Volkskrant schreef deze week. Zo gistte en borrelde het bijvoorbeeld in de cultuur in de jaren 50,aldus Zijderveld. Mulisch, Reve en Hermans kwamen op. Zij hadden kritiek op de verzuilde samenleving. Er was experimentele poëzie en wat te denken van de Cobra-groep in de schilderkunst? Onderhuids was dus in die zo verzuilde jaren 50 al iets van de latere revolutionaire jaren 60 merkbaar.

De crisis

De voormalige minister van buitenlandse zaken van Duitsland, Joschka Fischer (1998-2005), heeft beweerd dat Europa met kerosine blust. Volgens hem staat Europa aan de afgrond en zal het hier de komende maanden in vallen als niet Duitsland en Frankrijk samen het stuur omgooien en de moed hebben een fiscale en politieke unie van de eurolanden in het leven te roepen. Als de euro klapt zal ook de EU met de gemeenschappelijke markt klappen en een wereldwijde economische crisis veroorzaken zoals de nu levende generaties nog niet eerder hebben meegemaakt.

De oliecrisis 1973

Het jaar 1973 was een bijzonder jaar. In dat jaar brak de Jom Kippuroorlog uit met een oliecrisis als gevolg. Het was het jaar dat onze overgrootmoeder Elizabeth Schaft-van Welzen kwam te overlijden en Janny en Ed in het huwelijk traden, volgend jaar 40 jaar geleden. Het kabinet Den Uyl trad aan in mei 1973. In oktober 1973 valt een aantal buurlanden van Israël dat land binnen. Nederland heeft hechte banden met Israël en Nederland wordt door de Arabieren daarom gestraft met een olieboycot. Benzine kwam op de bon. Volgens Den Uyl was de oliecrisis echter eigenlijk meer een dollarcrisis.

De jaren 1810

Vandaag keren we terug naar de jaren 10 van de 19e eeuw. We kijken naar de algemene geschiedenis van die tijd en naar hoe het de familie Van den Bos in die jaren is vergaan. Wat weten we van de algemene en vaderlandse geschiedenis? Op 2 december 1813 wordt Willem I aangesteld als soeverein vorst van de Nederlanden. De winters zijn erg koud in dit decennium. Het jaar 1816 wordt ook wel het jaar zonder zomer genoemd. De familie Van den Bos maakt die zomer met zeer lage temperaturen ook mee. Er valt in 1816 sneeuw in de zomer. In 1817 is er hongeroproer in veel steden, veroorzaakt door de misoogsten dat jaar. in Rotterdam komt het tot plunderingen van winkels. Begin 1813 verhuisde het echtpaar Jan en Maria van den Bos na het overlijden van dochter Lena in december 1812 van de Uiterstegracht naar de Kraaierstraat. Op vrijdag 14 oktober 1814 werd zoon Jan in het pand aan de Kraaierstraat geboren. Jan kwam om 9 uur ,s avonds ter wereld.

De jaren 1929-1933

De jaren 1929-1933 vormden de eerste jaren van de Grote Depressie van de jaren 30. Het waren de jaren waarin de Duitse Republiek van Weimar ten onder ging, Colijn in Nederland uiteindelijk weer premier werd, Hitler aan de macht kwam en Franklin Delano Roosevelt president werd van Amerika. In deze jaren verdiepte de wereldcrisis zich. Op zwarte donderdag 24 oktober 1929 stortten de koersen op de New Yorkse effectenbeurs in. Op dinsdag 29 oktober 1929 trad geen herstel op. Door de daling van de aandelenkoersen traden liquiditeitsproblemen op. Er moest worden bezuinigd, er vielen ontslagen met een oplopende werkloosheid tot gevolg. Bestedingen liepen terug. Een recessie en uiteindelijk een depressie traden aan de dag. Ruys de Beerenbrouck is dan premier van ons land. Al gauw hoort men: Wie brengt honger in ons huis? Dat is Ruys, Ruys, Ruys. En: Wie maakt onze centen zoek? Dat is Ruys de Beerenbrouck. In de loop van 1931 begint zich een diepe crisis in ons land af te tekenen.

Locarno 1925

In oktober 1925 klaarde het internationale diplomatieke klimaat op. In Locarno kwam toen een internationaal verdrag to stand. Grenzen tussen landen werden erkend die door het Verdrag van Versailles waren ontstaan en de toetreding van Duitsland tot de Volkenbond werd voorbereid. De Duitse minister van buitenlandse zaken Gustav Stresemann zorgde voor meer ontspannen verhoudingen tussen de landen. Hoe verging het onze familie in de jaren 1925/1926? Anna van den Eijkel, onze grootmoeder, had veel vriendinnen in deze tijd. Via de catechisatie kwam Anna in contact met een zekere Neel van ITerson. Ook Ger Slothouber was een vriendin van haar, evenals Bregje de Vijver. Neel en Willy van Iterson woonden aan de Leierweg. Johannes Bavelaar (1899-1984) was in de jaren 20 werkzaam bij kapper Smittenaar. Hij was daar bediende. Het is de tijd van de charleston, de korte rok en het korte haar. Jan is rond deze tijd een tijdje op Franse les geweest op de Berlitzschool aan de Turfmarkt. Grootmoeder Jansje Schaft woont tot 1925 aan de Vollersgracht met haar ouders en kleine zusje Rie. Het was het pand Vollersgracht 3a. In 1918 waren haar ouders er gaan wonen. Op 5 januari 1925 was kleine Jans' 6 jaar geworden. Ze ging nu naar de lagere school. De op 12 maart 1925 7 jaar geworden Denijs van den Bos (1918-1988), onze grootvader, zat ook op de lagere school.

München 1938

Wat gebeurde er in onze familie ten tijde van de Sudeten-Duitse crisis in september/oktober 1938? Op 29 september 1938 vertrok de Britse premier Neville Chamberlain naar München. Sudetenland werd door Duitsland geannexeerd, maar Chamberlain dacht de vrede in Europa te hebben gered. 'Peace for our time'- zo verklaarde de Britse premier die een politiek van appeasement voorstond. In het najaar van 1938 verhuisde de familie Van den Eijkel naar de Petronella van Saksenstraat in Rijnsburg.'Het is een mooi huis', schreef Anna opgetogen in de oktobermaand van het jaar 1938. Grootmoeder Jansje Schaft werkte sinds 1938 als dienstje in de huishouding bij tandarts Van Dorp in Leiden. Daar bleef ze tot haar trouwen in 1942. In januari 1938 was Jansje 19 jaar geworden.De spanning rond Tsjechoslowakije liep op in september 1938. Er werden lichtingen soldaten gemobiliseerd in Nederland. Grootvader Denijs van den Bos was toen 20 jaar oud. Hij was op 12 maart van dat jaar jarig geweest. Dat was de tijd van de Oostenrijkse Anschluss.

Bevrijdingsdag

Vandaag is het 5 mei 2012. Het is vandaag Bevrijdingsdag. In heel ons land wordt vandaag de vrijheid gevierd. Gisteravond om 8 uur werden met twee minuten stilte de doden herdacht. 67 jaar geleden werd ons land bevrijd. Het is op 15 mei à.s.ook 67 jaar geleden dat onze vader werd geboren. Hij werd op 15 mei 1945 rond vijf uur ,s middags geboren. Moeder Jansje lag dus na de bevrijding in het ziekenhuis. Ze kreeg daar al wat meer voedsel.

Nederland en de machtsoverneming van Hitler

Wat gebeurde er rond de 30e januari 1933, de machtsoverneming van Adolfs Hitler in Duitsland? Colijn trad eind mei 1933 met zijn crisiskabinet aan. Colijn uitte zich tussen januari 1933 en mei 1933 over het Duitse nationaal-socialisme. Hij verwierp het antisemitisme, maar billijkte de terreur tegen communisten en socialisten. Eind april 1933 werden in Nederland vervroegde Tweede- Kamerverkiezingen gehouden. De muiterij op de Zeven Provinciën vond in deze tijd plaats. In februari 1933. Hoe verging het onze familie in deze tijd? Anna van den Eijkel, onze grootmoeder, moet in 1931 in contact zijn gekomen met ene Dirk Offers, een slagersknecht, met wie ze in november 1932 moet zijn verloofd. Op maandag 27 februari 1933 schreef Annie Offers, zuster van Dirk, een briefje aan Anna waarin ze haar vroeg samen met Emma naar Loosduinen te komen in verband met de verjaardag van broer Karel Offers op 1 maart 1933. Karel Offers werd 19 en had tbc gehad. Grootvader Johannes Bavelaar was aan het begin van de jaren 30 druk bezig in zijn kappersbedrijf aan de Leidse Oranjegracht. Hij was lid van de kappersclub Hulp en Vriendschap. Hij bezocht daartoe vergaderingen in restaurant De Harmonie aan de Leidse Breestraat. Af en toe reisde hij naar België. in augustus 1933 nam hij een bewijs van Nederlanderschap in ontvangst. Ook gaat Jan soms naar de toneelvereniging van Nut en Vermaak. Grootvader Denijs van den Bos zwom in augustus 1933 diploma in de Zijl. Hij was op 12 maart 1933 15 jaar geworden. Op 6 december 1932 was zijn grootmoeder Suzanna van Royen overleden na een langdurig ziekbed. Denijs zat op de ambachtsschool aan de Haagweg in deze periode. In april 1934 zou hij de school verlaten. Grootmoeder Jansje Schaft tenslotte moet aan het begin van de jaren 30 op de huishoudschool hebben gezeten. Haar vader was vaak zonder werk in deze eerste jaren na de beurskrach van 1929. Haar latere leven werd getekend en beïnvloed door de crisis van de jaren 30.De ommekeer in de Duitse politiek op 30 januari 1933 kwam voor de Nederlandse pers als een verrassing. Op 5 maart 1933 werden in Duitsland verkiezingen gehouden waarbij Hitler en Hugenberg een kleine meerderheid verwierven.