De jaren 1870

Vandaag neem ik u mee terug naar de jaren 1870, 100 jaar voor de geboorte van mijn broer Johannes Johnny van den Bos (1971); Wat gebeurde er in de jaren 1870 in Nederland en in onze familie? Het was de tijd waarin koning Willem III regeerde. Koning Willem III werd ook wel koning Gorilla genoemd. Willem III was geen gemakkelijk persoon, eerder de schrik van zijn omgeving. En wat gebeurde er binnen onze familie in deze jaren? Op 24 mei 1871 huwde de in 1847 geboren Jan van den Bos met Jansje Kloek. Zijn moeder Jannetje Isabella van den Bos-van Heusden is dan nog in leven en is woonachtig aan de Leidse Waardgracht. Vader Jan van den Bos is in 1867 overleden, Jannetje Isabella is weduwe. 1871 is ook het jaar waarin op 10 november Stanley en Livingstone elkaar ontmoeten in Afrika. 'Dr. Livingstone, I presume?' is een befaamd geworden uitspraak. Verder treedt dan in 1874 een recessie in in ons land. Eind jaren 1870 slaat tevens een agrarische crisis toe. Er heerst een schrijnende armoede in ons land en niet uitgesloten moet worden geacht dat ook onze voorouders hiervan te lijden hadden. De winter van 1878-1879 is een strenge. In november 1874 werd de in 1859 geboren Denijs van den Bos 15 jaar. Zijn vader Jan (1814-1867) is dan al zo'n 7 jaar dood.

De jaren 1860

In de 19e eeuw begon men voor het eerst terug te grijpen op het verleden. Voor die tijd werden vaak oude gebouwen afgebroken. De natie-staat kreeg gestalte en daartoe had men een eigen nationale geschiedenis nodig, een vaderlandse geschiedenis. Teruggrijpen op het verleden is ook wat ik in deze bijdragen doe. Veel van wat er in onze familie gebeurd is in het verleden is in de vergetelheid geraakt. Veel van onze overleden familieleden en voorouders namen kennis over hun leven mee in hun graf. Er zijn bijvoorbeeld geen dagboeken bewaard gebleven van onze 19e eeuwse familieleden en voorouders. Zo vervlogen de gebeurtenissen die zich in bijvoorbeeld 1860 hebben afgespeeld als in een windvlaag in de tijd. Lag de in november 1859 geboren Denijs van den Bos in 1860 in een wieg? Hoe speelde hij als kind aan het begin van de jaren 1860 toen hij 3 of 4 jaar oud was? Dat Denijs overleefde mag opmerkelijk heten. De zuigelingensterfte was ongewoon hoog in deze periode. In 1862 werd zusje Elisabeth geboren. Het gezin Van den Bos woonde toen aan de Leidse Middelste Gracht. De kleine Denijs was toen 2 jaar jong. Voor wat betreft het Nederlandse nieuws was 1860 het jaar waarin de Max Havelaar van Multatuli, pseudoniem van Eduard Douwes Dekker verscheen. Het was een aanklacht tegen het koloniale beleid van koning Willem III die van 1849 tot 1890 regeerde. In 1859 werd de slavernij in Nederlands Indie verboden. In 1863 werd de slavernij in de West verboden. Vader Jan van den Bos, in 1814 geboren, komt op 4 februari 1867 te overlijden. Was de cholera hem noodlottig geworden?

De moord op Kennedy-22 november 1963

Van de week een alleraardigst boekje besteld over de periode rond mijn geboorte, nu bijna 47 jaar geleden. Het boekje gaat over de avond in Nederland waarop president Kennedy van de Verenigde Staten werd vermoord, 22 november 1963. Aan die avond ging een doodgewone ochtend vooraf en een doordeweekse middag. In het boekje valt te lezen dat op de radio Corry Brokken en Frank Sinatra zongen, in de bioscoop draaide West Side Story en in gebouw Treslong in Hillegom werd gerepeteerd voor een televisieshow. Volgens de kalender waren de jaren '60 op 22 november 1963 al begonnen, maar het waren nog niet de jaren zestig die zich zo beeldend in symbolen laten samenvallen: Provo, Hoepla, D66, Vietnam en Woodstock.

Kaasfondue Prinses Beatrixschool april 1972

In april 1972 was er een kaasfondue-avond op de Prinses Beatrixschool. Ook onze moeder was daarbij aanwezig. Op 20 april 1972 stond het volgende bericht in de krant:'Het oudercomite van de Prinses Beatrixschool heeft gisteravond lekker gegeten. Op initiatief van de heer Lankhout, hoofd van de school, werd er door het Nederlands zuivelbureau een kaasfondue georganiseerd. Al eerder was het zuivelbureau op school geweest maar toen om aan de kinderen uit te leggen hoe boter en kaas worden gemaakt. Onder het genot van een glas wijn lieten de 72 aanwezige ouders het zich goed smaken.'

De jaren 1850

Opnieuw gaan we terug naar de 19e eeuw, een revolutionaire eeuw met een grote technologische vooruitgang. In de jaren 1850 werden de accijnzen op levensmiddelen afgeschaft. In algemene zin kan men stellen dat de sterfte afnam. In 1850 werd Willem Frederik van den Bos geboren. We kunnen ons voorstellen dat de vreugde in het gezin groot was. Twee jaar later was er opnieuw grote vreugde toen in 1852 Johannes Frederik ter wereld kwam. Thorbecke is dan premier van ons land. Tussen 1849 en 1853 leidt hij een kabinet dat zijn naam draagt. In 1853/1854 steekt de cholera opnieuw de kop op in ons land. Het jaar 1853 kent een somber en guur voorjaar. In 1855 wordt dan Frederik van den Bos geboren. Het is de tijd waarin de Krimoorlog woedt. Ondanks dat er sprake is van een aantal blijde gebeurtenissen in het bestaan van de familie, waaronder de geboorten van de kleine kinderen, is het bestaan toch zwaar in deze tijd. Dat blijkt eens te meer wanneer aan het eind van de jaren 1850 zoon Johannes Franciscus komt te overlijden. Hij sterft op 11 oktober 1859. Maar kort daarop is er weer blijdschap: op 12 november 1859 wordt om half elf 's ochtends Denijs van den Bos geboren.

De jaren 1840

Hoe zagen de jaren 1840 eruit voor Nederland en de familie Van den Bos? De jaren 1840 waren revolutionaire jaren. Er zat revolutie in de lucht. Er heerste grote armoede in ons land. In 1840 stond het er beroerd voor met de schatkist. Willem I werd opgevolgd door zijn zoon koning Willem II in oktober 1840. In een rapport aan de koning schreef de gouverneur van Noord-Holland de lage levensstandaard toe aan het feit dat de werkgelegenheid op het platteland niet in de pas liep met de groei van de bevolking. Het waren dus alleszins 'zwarte jaren', de jaren 1840. Hoe verging het de familie Van den Bos in die jaren? Op 21 november 1841, een zondag, baart Jannetje Isabella van den Bos-van Heusden een dood kind. Het was haar tweede kind. Spoedig daarna zou ze opnieuw zwanger zijn. Op zaterdag 31 december 1842 kwam zoon Jan van den Bos ter wereld, maar al op 22 februari 1843 kwam het kind te overlijden. Nederland gaat dan gebukt onder een economische crisis-er heerst grote werkloosheid. In 1845 mislukt de aardappeloogst door de aardappelziekte die dat jaar flink huis houdt. In 1846 is er een muizenplaag. Inmiddels was op 22 juni 1844 dochter Jannetje Isabella van den Bos geboren. Op 1 februari 1847 komt opnieuw een Jan van den Bos ter wereld. Wat ging er om in de hoofden van die arme ouders bij zoveel ellende rond de dood van die kleine kinderen? De misgeboorten aan het begin van die droefgeestige jaren 1840? Konden deze mensen zich wel staande houden? Was er hulp? De saamhorigheid moet nog groot geweest zijn in het Nederland van toen. In 1848 kreeg Nederland een nieuwe grondwet-de grondwet van Thorbecke.

De jaren 1830

Vandaag neem ik u weer eens terug naar de jaren 1830. Holland was in 1830 in hoofdzaak protestants. Ook de familie Van den Bos was protestants. De hoofdstroom van de protestanten vond zijn bedding in wat sinds 1816 officieel de Nederlands Hervormde Kerk heette. In 1816 had koning Willem I een 'Algemeen Reglement voor het bestuur van de Hervormde Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden' afgekondigd. Leiden telt in 1830 circa 28.000 inwoners, van wie er 15.000 bedeeld werden. Op 25 juni 1832 bereikt de cholera de stranden van de Noordzee, waaronder die van Scheveningen. Hele gezinnen werden uitgeroeid, vooral in de armste wijken. Ons is niet bekend of leden van de familie Van den Bos tot de slachtoffers behoorden. Waarschijnlijk is dit niet. Tegen de winter van 1832 kwam de epidemie tijdelijk tot stilstand, maar in 1833 stak ze opnieuw de kop op. Verder kwam er na 1830 van verschillende kanten meer en meer kritiek op het autocratische bewind van koning Willem I. In de loop van de jaren 1830 vond de in 1814 geboren Jan van den Bos werk als kuiper en kwam hij in contact met Jannetje Isabella van Heusden. Op 11 januari 1838 traden ze in het huwelijk. De vader van de in 1814 geboren Jan van den Bos, de in 1770 geboren Jan, komt in 1839 in de Kaarsemakerstraat te wonen.

Dia-avond Prinses Beatrixschool- 3 september 1975

Op 4 september 1975 verscheen het volgende bericht in de krant. Het betrof de dia-avond in de stadsgehoorzaal naar aanleiding van een dia-wedstrijd dat jaar op onze school. Ik zat toen in de zesde klas:' Kinderen kunnen een bijzondere kijk op het verleden (en heden) hebben. Dat bleek gisteravond in een volle Stadsgehoorzaal, waar bijna 250 Leidse scholiertjes van de zesde klassen van een aantal lagere scholen met hun ouders en leerkrachten bijeen waren om hun 'kijk' op de een of andere manier verzilverd te zien. Onder auspicien van de Rijksdienst Monumentenzorg en de provinciale comite's M75 werd namelijk onder het motto 'Kijk dit moet blijven' een landelijke dia/fotowedstrijd gehouden in 17 Nederlandse steden die bij het Monumentenjaar zijn betrokken. Ruim 5000 scholieren deden daaraan mee, waarvan in Leiden rond de 240. Vorige week kregen de kinderen een camera met diafilm in bruikleen en de plaatselijke fotohandel in Leiden en Leiderdorp gaf instructie.' Ik weet nog dat ik er in die augustusmaand 1975 met de camera op uit ging en onder meer naar de Lakenhal ben getogen om daar delen van de buitengevel op de gevoelige plaat vast te leggen. Met mijn ouders ben ik naar Koudekerk gegaan. Ook daar maakte ik mooie plaatjes.

De huidige crisis

Soms is het erg verleidelijk historische parallellen te trekken. Onze huidige tijd zou volgens sommigen sterk doen denken aan de crisis van de jaren '30. Immers, net als toen staat ons democratisch bestel (lees: de oude politiek) onder druk, is er een politieke crisis en hebben we net als in 1929 op de beurs een Krach gezien. Het nationalisme (lees: Wilders en zijn PVV)steekt opnieuw de kop op en in de islamitische wereld is sprake van fundamentalisme. Een van de oorzaken voor de huidige toestand is gelegen in de aanval op de WTC-gebouwen in september 2001, al ligt de diepere oorsprong van de onvrede van de Nederlanders in de multiculturele samenleving, de armoede in de achterstandswijken en in de overconsumptie aan de andere kant. Waren het in de jaren '30 onze joodse medeburgers die de schuld van de crisis in de schoenen geschoven kregen, nu zijn het moslims en allochtonen die als zondebok worden gezien. Natuurlijk gaat deze vergelijking niet in alle opzichten op, toch lijkt me er een kern van waarheid in te zitten. Te meer daar nu net als in de jaren '30 zich op het economisch wereldtoneel opnieuw een valuta-oorlog lijkt te gaan voordoen. Protectionisme is wat de klok lijkt te gaan slaan. Landen als Japan en Brazilie willen hun munt manipuleren, zelfs devalueren om op korte termijn economisch voordeel te behalen. De euro wordt in verhouding daardoor duurder en dit verzwakt onze concurrentiepositie. In 1934 werd de dollar gedevalueerd. David Barnouw van het NIOD heeft verklaard dat onze huidige tijd slechts ten dele valt te vergelijken met de jaren '30. Dat mag waar zijn, de geschiedenis herhaalt zich nooit op een volkomen identieke manier. Maar toch is waakzaamheid geboden. Net als toen is er sociale,politieke en financieel-economische instabiliteit. We leven inmiddels in een politiek sterk gepolariseerd land,oude stellingen worden opnieuw betrokken en de oude links-rechts tegenstelling lijkt men terug te willen in de nieuwsrubrieken.Het politieke midden komt steeds verder onder druk te staan. En voor politieke stabiliteit hebben we nu eenmaal een sterk midden nodig.

Dierendag 2010

Vandaag is het 4 oktober 2010. Werelddierendag. Onze familie is erg begaan met dieren. Dieren zijn trouw. Grootmoeder Jansje van den Bos noemde ik als kind Oma Pluis, omdat ze in de jaren '60 een kat had die Pluis heette. Later had ze de kat Moppie. Onze grootmoeder is van kindsbeen af tot haar dood een groot dierenliefhebster geweest. Jarenlang was ze lid van de dierenbescherming. Als ze op televisie beelden zag van zeehondjes die doodgeknuppeld werden, zapte ze snel weg. Ze kon het leed van dieren niet aanzien. Ook fulmineerde ze fel tegen het fenomeen van de stierengevechten in Spanje. Ook onze moeder Lena Dieuwertje van den Bos hield enorm veel van met name katten.'Als je later groot bent, begin je maar een dierenasiel,' kreeg ze meer dan eens als kind te horen. In de jaren '60 kregen we de kat Mimi. Die overleed in 1980. We hebben dit dier in onze voortuin begraven destijds. In 1983 kregen we Nouschka, een lief dier dat in 1992 overleed. Verder hadden we destijds aanloop van de katers Kwast en Floor. Ook de kater Gijs, een heel bange kater, was kind aan huis. John en Brigitte zijn ook echte dierenvrienden. Triest dat dit jaar de katten Charlie en Bikkel kwamen te overlijden. Bikkel ligt inmiddels in de tuin van het nieuwe huis begraven.

Afscheid van juffrouw Beks in december 1974

In augustus 1974 kwam ik in de vijfde klas van de lagere school. Niet lang daarna moesten we afscheid nemen van onze juf die wegens gezondheidsklachten de Beatrixschool verliet. In december 1974 stond het volgende in de krant te lezen:' Mej. B. A. Beks heeft gisteravond (16-12-1974) met een zeer druk bezette receptie afscheid genomen van de Prinses Beatrixschool aan de Morsweg. Zij is daar 30 jaar onderwijzeres geweest. Tel je haar jaren in Vlagtwedde (Fr.) en Berlikum (Fr.) mee dan heeft zij bijna 45 jaar voor de klas gestaan.'Een hele prestatie' aldus een der leden van de oudercommissie.'Want de jaren in het onderwijs moet je rangschikken als Indische jaren.' Maar het was kennelijk toch niet voldoende voor een koninklijk lintje, want dat ontbrak.

De Grote Avond-november 1971

In november 1971, ik zat toen in de tweede klas, was er weer een grote avond van school. In de krant stond die maand te lezen:' In een overvolle Maranathakerk hield de Prinses Beatrixschool haar jaarlijkse grote avond. Na de samenzang en de opening brachten de diverse klassen een paar liedjes of een toneelstukje. De eerste klas wekte met 'Roodkapje' vertedering. Klas 2 en 3 brachten de zaal aan het zingen met 'De Beatrixschool is hupsakee' en liedjes uit 'Kun je zingen, zing dan mee.' Na de pauze bespeelde Gerrie Blok zijn accordeon, waarna klas 4 'Narretje Notedop' opvoerde. 'Ridder Koenraad' uit klas 5 was ziek, maar speelde zijn rol toch met verve. Klas 6 tenslotte hield iedereen in spanning over een verborgen bom. Zelfs een speurhond werd ten tonele gevoerd. Na het danklied startte een koekactie waarvan de opbrengst evenals die van de verloting bestemd is voor de aanschaf van een nieuwe emailleeroven.'

Prinsjesdag

A.s dinsdag is het weer Prinsjesdag, de derde dinsdag van september. Tradities bieden houvast in onzekere en woelige tijden. Prinsjesdag is zo'n traditie. Prinsjesdag is vanaf omstreeks 1925 jaarlijks op film vastgelegd. Wie die films achter elkaar afspeelt, ziet een perfecte tijdmachine functioneren , al verandert de inhoud van de beelden nauwelijks. Alleen de personages worden ouder, dan weer jonger. De beelduitsneden blijven veelal gelijk, camerastandpunten wisselen nauwelijks. Dinsdag is het weer zover. Het speelt zich allemaal af in Den Haag, de stad die ook wij vaak bezochten. In 1977 bezochten we er het Mauritshuis en het postmuseum, in 1980 was ik er met de schoolklas om het museum voor het onderwijs te bezoeken. In 1986 was ik voor studie in het Algemeen Rijksarchief en in 1989 was ik met mijn moeder een dagje in Den Haag. In 2006 bezocht ik de Tweede Kamer. Den Haag; de koningin leest er dinsdag weer de troonrede en spreekt de kabinetsplannen voor het komende jaar uit. Hoe staat ons land er momenteel voor? Ons land en de wereld verkeren in crisis. Het betreft een economische en politieke crisis. Er zijn oorlogen en het klimaat verkeert in crisis. Maar er was van de week een lichtpuntje: minder mensen in de wereld lijden honger. Ben benieuwd wat Beatrix dinsdag te zeggen heeft.

De jaren '40: Bezetting, politionele acties en inhuldiging van Juliana

De kleine en de grote geschiedenis grijpen in elkaar. Onze persoonlijke familiegeschiedenis verweef ik veelal met de grote nationale - of wereldgeschiedenis. Je kunt de geschiedenis namelijk zowel op macro- als op micro-niveau bestuderen. Grote en kleine gebeurtenissen vormen immers de totale geschiedenis? Het is maar hoe je naar de geschiedenis kijkt. Er zijn nu eenmaal altijd zowel overzichtsstudies als detailstudies, beide hebben een eigen intrinsieke waarde. Waren de jaren'30 de jaren van Colijn, Mussert en Louis Davids -de radio nam een hoge vlucht-, de jaren '40 werden grotendeels bepaald door de Duitse inval op 10 mei 1940. In 1940 kwam er aan het tijdperk een einde dat rond de Eerste Wereldoorlog was begonnen. De bezettingsjaren waren begonnen, er was distributie, mensen kregen te maken met schaarste en uiteindelijk met een Hongerwinter in 1944-1945. Ook de familie Van den Bos had ermee te maken. Na de oorlog waren er dan nog de politionele acties in 1947 en 1948, Koos van den Bos was ook als militair in Indie. In 1939 waren Jansje Schaft en Denijs van den Bos verloofd. Ze kregen voor hun verloving onder meer een schilderij dat na het overlijden van Anton Hoogervorst in augustus 2010 weer boven water kwam. Op 5 augustus 1942 trouwden onze grootouders. In februari 1943 werd oudste dochter Trudy geboren. Op 15 maart 1943 werden alle radiotoestellen verbeurd verklaard om het luisteren naar Radio Oranje tegen te gaan. In mei 1945, net na de bevrijding, werd zoon Arie geboren, gevolgd door Janny in november 1946 en Betty in oktober 1949. Gerbrandy was premier van 1940 tot 1945. Hij leidde de regering in ballingschap in Londen. Hij richtte zich op de totale ondergang van de krachten van het kwaad. Na de oorlog werd Schermerhorn premier. Hij was dat van 1945 tot 1946. Daarna kwam Beel van 1946 tot 1948 om te worden opgevolgd door Drees die van 1948 tot 1958 premier was. In 1948 gaat het jonge gezin Van den Bos in de Kersenstraat wonen. Juliana wordt koningin en een nieuwe toekomst ligt open. De gezellige, huiselijke jaren '50 heeft het gezin dan nog voor de boeg.

De jaren '30: Colijn, crisis, Jordaanoproer en huwelijk van Juliana en Bernhard

De jaren '30 waren een tijd van crisis, ook voor de familie Van den Bos. Zo goed en zo kwaad als het ging verdiende vader Denijs van den Bos (1896-1966) zijn inkomen in de groenten- en fruithandel, maar heel breed had het grote gezin het niet in deze overigens voor zeer velen wel erg schrale jaren. Werkloos is vader Denijs echter niet geweest. Na de financiele crisis van 1920, die vergelijkbaar was met die van 1873, volgde de financieel-economische crisis van 1929.Fasseur schrijft in zijn Wilhelmina-biografie dat 'de wereldwijde economische crisis en het vraagstuk van een sluitende begroting, de gezagshandhaving en de werkloosheidsbestrijding de Nederlandse binnenlandse politiek beheersten in de jaren '30.' Van 1929 tot 1933 leidde Ruys de Beerenbrouck een extra-parlementair kabinet, daarna was Colijn tot 1939 premier. Het was de tijd waarin de muiterij op het pantserschip 'De Zeven Provincien' plaatsvond. In 1934 vond er een oproer in de Jordaan plaats. De parlementaire malaise ging vergezeld van een economische. Een samenhang ontbrak niet. Voor de familie Van den Bos begonnen de jaren'30 droevig door het overlijden van Suzanna van den Bos-van Royen in 1932. Zij was langdurig ziek geweest. In april 1934 verliet onze grootvader Denijs van den Bos (1918-1988) de in 1883 opgerichte ambachtsschool, Haagweg 4 te Leiden. Hij trad toen in dienst bij de firma Ideco aan de Breestraat. Na in 1935 gewerkt te hebben bij een bedrijf voor meubelfournituren in Voorschoten, keerde hij in 1936 bij Ideco terug. In januari 1937 treden prinses Juliana en prins Bernhard in het huwelijk- een lichtpuntje in deze duistere crisisjaren.Op 12 april 1937- zijn zuster Coby was inmiddels geboren- begon de 19-jarige Denijs zijn werk als elektrisch lasser. Eind jaren dertig maakte hij kennis met Jansje Schaft. Zij was op 5 januari 1919 geboren. Het is opmerkelijk dat Denijs toch nog zo veel mogelijk aan werk is kunnen komen. De crisis sneed diep in, zo blijkt ook uit de mededeling van oud-minister Verschuur die op 21 juni 1936 duidelijk maakte:' Er is een orkaan met demonisch geweld over het huis onzer welvaart losgebroken; geen verdieping bleef onbeschadigd, geen vertrek ongeschonden. Ja, dat was welstand wat wij tot 1929 genoten. Zelfs toen waren er klachten. Thans schamen wij ons daarvoor. Indien wij ooit weer tot welvaart komen, dan zal zij toch een heel ander beeld vertonen dan die van voor de crisis. Wij moeten door een proces heen van verandering.'

De 'roaring twenties': Belgische kwestie,Vlootwet en gezantschap bij het Vaticaan

De jaren twintig of 'the roaring twenties' waren een tot de verbeelding sprekend decennium. In Duitsland stonden deze jaren bekend als 'Die goldenen Zwanziger', jaren waarin het culturele leven bloeide en er flink gefeest werd, al gold dat met name voor de jaren 1924-1929, begin jaren twintig ging Duitsland immer gebukt onder een gierende hyperinflatie en grote economische problemen? Charles Ruys de Beerenbrouck bleef Neerlands premier tot 1925. Colijn werd vervolgens voor de eerste maal premier in 1925. Hij bleef dat tot 1926 om te worden opgevolgd door De Geer. Deze was voor de eerste maal premier tussen 1926 en 1929. In 1923 viert Wilhelmina haar zilveren regeringsjubileum. Het gezin Van den Bos breidt zich uit en men verhuist naar een woning aan de Parkstraat. Na de geboorte van oudste zoon Denijs in maart 1918 worden aan het begin van de jaren twintig Annie, Suse en Truus geboren. Koos dient zich aan in 1925 en in 1929 volgt nog Jacques. Prof. Fasseur schrijft in zijn Wilhelmina-biografie:'De eerste naoorlogse jaren, tot 1921, waren een tijd van hoogconjunctuur. Daarna was tot circa 1925 een economische inzinking gevolgd. Een nieuwe economische opleving en tijd van voorspoed smoorden in de grote wereldcrisis. Verder in het boek schrijft hij: 'In de jaren '20 beheersten de Belgische kwestie, de Vlootwet, de sanering van de staatsfinancien en het gezantschap bij het Vaticaan de Nederlandse binnenlandse politiek.'

De jaren 1910-1920

De jaren 1910-1920 waren eveneens weer veelbewogen jaren voor zowel Nederland als de familie Van den Bos. In 1913, het kroonjaar waarin herdacht werd dat Nederland een eeuw opnieuw onafhankelijk was en de onafhankelijkheidsfeesten werden gevierd, overleed onze betovergrootvader Denijs van den Bos (1859-1913). Hij was al een poos ziek geweest. Cort van der Linden werd premier in 1913.Er is een recessie in 1913. In 1914 brak de Grote Oorlog uit. Nederland was neutraal en bleef buiten oorlog. Er is een grote storm op 28 en 29 december 1914.In 1917 huwden Denijs van den Bos (1896-1966) en Geertruida Nievaart (1899-1992), onze overgrootouders. Na hun huwelijk trekken ze in bij de moeder van Denijs van den Bos aan de Binnenvestgracht. Nederland kreeg een nieuwe grondwet en in veel steden kwam het tot hongeroproer. In 1918 tenslotte eindigt de Eerste Wereldoorlog en Charles Ruys de Beerenbrouck wordt premier.De wereld krijgt te maken met een griepepidemie: de Spaanse griep.

De jaren 1900-1910

Naast de aandacht die ik nog verder zal besteden aan de jaren 1800-1900 en onze familiegeschiedenis begin ik vandaag een serie overzichten over de jaren 1900-1950. Vandaag staat het eerste decennium van de 20e eeuw centraal. Denijs van den Bos(1896-1966), onze overgrootvader, was 3 jaar toen het jaar 1900 begon. In de 19e eeuw was Nederland nog een liberaal land, het was een standenmaatschappij. In 1901 trad evenwel het kabinet-Kuyper aan, een anti-revolutionaire toekomst diende zich aan. Kuyper kreeg te maken met onrust in het land. In 1903 waren er de spoorwegstakingen. Deze spoorwegstakingen wekten bij de nette burgerij veel revolutievrees. De verkiezingen van 1905 betekenden een nederlaag voor rechts. De liberale Unie was de grote winnaar van de verkiezingen. Het kabinet-De Meester trad aan. De Meester was een liberaal in hart en nieren. Hij had een grote financiele kennis, maar was wel wat kleurloos. In 1908 tenslotte werd Heemskerk premier. Hij was een anti-revolutionair met veel levensvreugde. Premier bleef hij tot 1913. Voor wat betreft de familiegeschiedenis: Op 25 november 1900 werd Abraham, de broer van onze overgrootvader geboren. Denijs van den Bos, zijn vader, is koopman in 1900, hij dreef een water-en-vuur-winkeltje aan het begin van de 20e eeuw. Op 20 december 1905 huwt dochter Petronella van den Bos met Jacobus Kanbier en op 21 juli 1909 huwt tenslotte Jannetje van den Bos, een andere dochter van Denijs van den Bos en Suzanna van Royen. Zo bezien waren het alleszins rustige en ook feestelijke jaren voor de familie Van den Bos zo aan het begin van de 20e eeuw.

De jaren 2000:Fortuyn, Van Gogh en de opmars van Wilders

De jaren 2000-2010 waren turbulente jaren. De onrust in de wereld nam toe en ook was er een aantal grote natuurrampen, zoals de tsunami van eind 2004. Ook Nederland beleefde turbulente tijden. In 2002 werd Pim Fortuyn vermoord en sindsdien zijn de Nederlandse kiezers op drift. In november 2004 werd de Nederlandse cineast Theo van Gogh vermoord. Bevolkingsgroepen kwamen tegenover elkaar te staan. Balkenende, premier sinds 2002, probeerde de zaak te sussen. In 2010-zo laat het zich aanzien-zal er een einde komen aan zijn premierschap. In 2007 trad een kabinet van CDA, PvdA en CU aan, aan dit kabinet kwam in het begin van 2010 een einde door de kwestie -Uruzgan. Wilders trad meer en meer op de voorgrond.In persoonlijk opzicht beleefden we ook veelbewogen jaren. In 2004 huwde onze vader met Cornelia Jansen, John trad in het huwelijk met Brigitte Vlieland. Suus (2003) en Tim (2005) werden geboren. Zij brachten nieuwe vreugde in ons leven. Eind 2007 moesten we helaas wel definitief afscheid nemen van onze zo beste vader en opa Aad. Hij mocht slechts 62 jaar worden, veel te jong ging hij heen. Diep bedroefd waren we door zijn overlijden. Gelukkig bewaren we heel fijne en mooie herinneringen aan onze beide ouders. Daar kunnen we jaren mee vooruit.

Bezoek aan grootouders Van den Bos in Ootmarsum:mei 1986

In mei 1986 waren grootouders Van den Bos in Ootmarsum. Ze logeerden toen in hotel De Kuiperberg. Wij bezochten hen daar toen.Het was de tijd van de verkiezingscampagne 1986 die grotendeels ging tussen Den Uyl/Kok en Lubbers. Lubbers won toen uiteindelijk de verkiezingen. Grootouders Van den Bos waren voor een korte vakantie in Ootmarsum. Ze maakten toen ook dagtochten naar Duitsland. Ootmarsum heeft een oud, schilderachtig stadscentrum. Het ligt in Twente, Overijssel. De Spanjaarden werden in 1597 door Maurits uit Ootmarsum verdreven. Er zijn onder meer grafheuvels en de resten van een hunebed. Ik weet nog dat we onder andere een wandeling maakten met zijn allen vanaf het hotel naar het centrum van het stadje. Ik bereidde me destijds voor op een tentamen over Erasmus. Het was immers ook het Erasmusjaar? Ik had het boekje 'Lof der Zotheid' bij me.