'Woodstock' precies 40 jaar geleden

Het is dezer dagen precies 40 jaar geleden dat 'de moeder van alle festivals ' Woodstock werd georganiseerd. Het gebeurde in de zomer van 1969, middenin de hippie tijd. Woodstock werd ook bezocht door 500.000 hippies. Het was de tijd van sex, drugs en vrijheid. Woodstock werd een mythe, er werd in de zomer van 1969 gesproken over 'love and peace' en elke popster die zichzelf respecteerde of er in die jaren zestig toe deed, trad op op 'Woodstock'. Het was een moment van hoop en er zou een betere toekomst komen, zo wist men zeker. Men zou kunnen zeggen dat onze ouders heel sterk gevormd zijn door die jaren zestig, ja de hele samenleving heeft de invloed van die jaren ondergaan. Er was sprake van democratisering van de samenleving en heilige huisjes werden geslecht.

Denijs van den Bos (1918-1988)

En opnieuw wil ik een markante persoonlijkheid uit onze familiegeschiedenis onder uw aandacht brengen. Het is de 250e bijdrage die ik hier aan dit onderdeel van het blog lever. Het gaat vandaag over onze grootvader Denijs van den Bos(1918-1988). Hij was een rechtlijnig en rechtvaardig man, soms wat streng, maar zoals gezegd: steeds rechtvaardig. Hij was de zoon van Denijs van den Bos( 1896-1966) en Geertruida van den Bos-Nievaart (1899-1992). Hij werd geboren op 12 maart 1918, aan het einde van de eerste wereldoorlog, die overigens wat betreft gevechtshandelingen aan Nederland voorbij was gegaan. Wel was er sprake van rantsoenering geweest en voedseldistributie. Gedurende de navolgende jaren twintig groeide de kleine Denijs of Nijs zoals hij genoemd werd op. Zijn oma, Suzanna van Rooijen overleed op 6 december 1932. Hij zat toen op de in 1883 opgerichte ambachtsschool aan de Leidse Haagweg. Denijs kon goed leren en door zijn ouders werd geld opzij gelegd om hun zoon te laten leren. Ook genoot Denijs ervan te zwemmen. Hij behaalde zijn zwemdiploma gekleed zwemmen op 16 augustus 1933. Later zat hij ook op waterpolo. In april 1934, kort nadat koningin-moeder Emma overleed, verliet Nijs de ambachtsschool. Hij was toen 16 jaar. Hij vond toen werk bij een firma Ideco aan de Breestraat in Leiden en later werkte hij nog bij een bedrijf voor meubelfournituren in Voorschoten. Op 21 september 1936 keerde hij bij Ideco terug en op 12 april 1937 begon hij als electrisch lasser te werken. Het was in dezelfde periode dat hij in contact kwam met Jansje Schaft die als dienstmeisje werkzaam was. Op eerste Pinksterdag 1939 (28 mei 1939) verloofden de beiden zich en op 5 augustus 1942 traden ze in het huwelijk. Intussen had Nijs een opleiding bij MSG afgerond. Hij kreeg bij die gelegenheid een speldje (4 juli 1941). Spoedig na het huwelijksfeest werd Nijs gedwongen werk in het oosten des lands te aanvaarden. De kinderen werden geboren: Trudy in februari 1943, Aad in mei 1945, dochter Janny in november 1946 en Betty in oktober 1949. Vader Nijs vond intussen werk bij de PTT na de bevrijding. In 1963 werd hij grootvader en in maart 1981 ging hij met pensioen. Hij heeft toen onder meer nog bij omroep Rijnland gewerkt als medewerker en technicus. In maart 1988 ging onze zo dierbare vader en grootvader van ons heen.

Denijs van den Bos (1896-1966)

Denijs van den Bos(1896-1966); zachtaardig, vredelievend,'een beste vent', in de woorden van kleinzoon Arie van den Bos. Want zachtaardig was Denijs van den Bos zeker. Als zijn vrouw vond dat de kinderen straf verdienden en ook wel eens een klap, weigerde vader Denijs die te geven. Hij ging dan naar boven en deed alsof hij de kinderen een klap verkocht, hen gebarend wel te schreeuwen zodat het leek of ze straf kregen. Zo hield hij zijn vrouw in de waan dat hij had geslagen. Denijs van den Bos, hij werd in 1896 geboren en in 1917 huwde hij zijn vrouw Geertruida van den Bos-Nievaart. Het was het jaar van de Russische revolutie en Arthur Balfour beloofde de joden een eigen thuisland in Palestina. De eerste grammofoonplaat van de Original Dixieland Jazz Band kwam uit: The Darktown Strutter's Ball. In 1918 werd eerste en oudste zoon Denijs geboren. Dat is dan in het jaar waarin het eerste kabinet Ruijs de Beerenbrouck (1918-1922) aantreedt. Tsaar Nicolaas II van Rusland en zijn gezin worden vermoord door de bolsjewieken. De Duitse keizer vlucht naar Nederland. In die tijd betrekt het pasgehuwde paar een woning aan de Binnenvestgracht. De navolgende jaren twintig verliepen vrij voorspoedig. Het gezin Van den Bos breidde zich uit en men zag uit naar een grotere woning. Men verhuisde naar een woning aan de Parkstraat waar de huur f 2,80 per week bedroeg. Na korte tijd aan de Oranjegracht gewoond te hebben, verhuisde het gezin aan het eind van de jaren dertig naar de Ringkade. Vader Denijs van den Bos viert in september 1936 zijn 40e verjaardag, in september 1946 wordt hij 50. Zijn werk als groente-en fruithandelaar zet hij voort, ook in de jaren vijftig, wanneer kleinzoon Arie hem elke week op de markt helpt. In januari 1966 overlijdt Denijs van den Bos, nog geen 70 jaar oud.

De huwelijksdagen van Jansje en Denijs en Anna en Jan

Vandaag, 5 augustus 2009, is het 67 jaar geleden dat Jansje Schaft en Denijs van den Bos in het huwelijk traden. Op 30 augustus 1941 vertrok Denijs als lasser. Over het werk dat hij in de periode daarna verrichtte, is niets met zekerheid te zeggen. Mogelijk heeft hij zijn vader geholpen in het bedrijf. Ofschoon de situatie uiterst deplorabel was, werden plannen voor de toekomst gesmeed. In de loop van 1942 kregen de trouwplannen van Jansje en Denijs meer concrete inhoud en op 5 augustus van hetzelfde jaar traden ze in het huwelijk. Zo bracht het huwelijksfeest enige verlichting in deze donkere tijd. Het feest was evenwel van korte duur. Spoedig na de bruiloft was Denijs genoodzaakt werk te aanvaarden in het oosten des lands. Gedurende meer dan twee jaar zouden de jonggehuwden elkaar slechts af en toe zien. Op 6 juli 1944, vorige maand precies 65 jaar geleden, traden Anna van den Eijkel en Jan Bavelaar in het huwelijk. Op de ochtend van 6 juli 1944 werd Johannes Bavelaar per koets vanuit Leiden afgehaald. Jaren later wist hij zich nog precies te herinneren dat de paarden tamelijk onrustig waren en dat de koetsier moeite had een juiste koers te houden bij het water van de Oranjegracht. De bruidegom zal een lange weg naar Rijnsburg hebben moeten afleggen. Het moet die ochtend een drukte van belang geweest zijn in het huis aan de Petronella van Saksenstraat. Er was een fotograaf gekomen om een huwelijksreportage te maken van de trouwdag.

De 'Dreilaenderfahrt' van 30 juli 1983

Op 30 juli 1983 hebben we een 'Dreilaenderfahrt' gemaakt. We waren die zomer in Wenen. We voeren die dag over de Donau vanuit Oostenrijk richting Hongarije en Tsjechoslowakije- een werkelijk schitterende tocht. Om ca. 9. 45 uur gingen we door de douane en om ongeveer tien uur vertrok de boot. Aan boord van de boot bevonden zich Hongaren. En er was een orkestje aan boord: viool- en orgelspel. Ze speelden allerlei liedjes. We dronken Hongaarse koffie en Pa en Ma dronken later nog Hongaarse wijn. De plaatsen waarlangs we voeren waren: Wenen, Fischamend, Orth, Petronell, Altenburg, Hainburg, Devin, Bratislava in Tsjechoslowakije en dan Hongarije. Om half twaalf gingen we naar de eetzaal van de boot, waar we soep, rollade, meelspijs met Hongaarse saus, Hongaarse koffie en zoete koek na consumeerden. In Tsjechoslowakije zagen we verschillende uitkijkposten.

De Reformatie en de familie Bourdonduc

Vanaf ongeveer 1530 kwam de Reformatie in Frankrijk goed op gang. Het werd de tijd van de godsdienstoorlogen. Tussen 1550 en 1580 was er sprake van een groei van het protestantisme in de Zuidelijke provincies. Lutheranen, sacramentariers en baptisten maakten deel uit van de protestantse gemeenten. Pierre Brully, een voormalig huisgenoot van Johannes Calvijn, organiseerde de calvinistische kerken in Valenciennes, Doornik, Brussel , Oudenaarde en Antwerpen. Uit St Amand, Valenciennes, Artois, Tourcoing en Hondschoten kwamen veel franstalige protestanten naar Leiden. In 1566 werd het protestantse Valenciennes belegerd. Vanaf 1598 was er een zekere godsdienstvrijheid: Het Edict van Nantes werd uitgevaardigd. Tussen 1625 en 1628 was er de Hugenotenopstand. Vluchtelingen kregen financiele steun en vrijstelling van belasting. Na de val van La Rochelle en de vernietiging van Privas (1628, 1629) kwam er weer een golf van franstalige calvinisten naar ons land. In de winter werd er turf als brandstof voor de vluchtelingen ter beschikking gesteld. In 1685 bracht een collecte voor de vluchtelingen in Leiden 18.000 gulden op. De familie Bourdonduc is na 1635 ongeveer naar het noorden getrokken. Een derde van de Nederlanders heeft hugenotenbloed.

Denijs van den Bos (1859-1913)

Denijs van den Bos werd op zaterdag 12 november 1859 om half 11 's ochtends geboren als zoon van Jan van den Bos en Jannetje Isabella van Heusden. Over het verloop van zijn jeugdjaren is ons niet heel veel bekend. In 1862 werd zijn jongste zus Elisabeth geboren. In 1867 overleed zijn vader en in 1869 werd hij 10 jaar oud en zat hij waarschijnlijk nog op school. Het zal eind jaren 1870 geweest zijn dat hij in contact kwam met een zekere Suzanna van Rooyen, met wie hij op 30 november 1881 om tien uur 's ochtends in het huwelijksbootje stapte. Volgens Jansje van den Bos-Schaft (1919-2007) is Denijs rond kerstmis 1884, bij de geboorte van zijn dochter Pieternelletje naar zijn baas gestapt voor wat melk en een ei. De baas wilde hem dit niet geven, waarop een confrontatie tussen de beiden niet kon uitblijven. Denijs werd in hechtenis genomen na dit voorval. Hij was toen ijzergieter. In 1896 werd zijn zoon Denijs van den Bos(1896-1966) geboren en in 1913 overleed Denijs van den Bos (1859-1913) op 53-jarige leeftijd. Overgrootmoeder Van den Bos (1899-1992) wist ons te melden dat Denijs, haar schoonvader, een water- en vuurwinkel heeft gehad. Op de plaats achter zijn huis had hij zijn ketel.

Jan van den Bos (1814-1867)

Op 14 oktober 1814 beviel Maria van den Bos-Taverne in het huis aan de Kraaierstraat van een zoon Jan van den Bos. Vroedvrouw Maria Ket, in 1756 geboren,in hetzelfde jaar als Mozart en woonachtig aan de Kalvermarkt, was bij de geboorte aanwezig. Zij ging ook op 15 oktober 1814 op het gemeentehuis aangifte doen van de geboorte van Jan, samen met Willem Zaalberg, een 72-jarige buurman en Paulus Jacobus de Tombe, 27 jaar en eveneens een buurtbewoner. Jan van den Bos kwam onder moeilijke omstandigheden ter wereld. Het jaar 1817 bracht hongeroproer in veel steden. De moeder van Jan kwam in 1827 te overlijden-hij was toen 13 jaar. In de loop van de jaren 1830 vond hij werk als kuiper en kwam hij in contact met een zekere Jannetje Isabella van Heusden, met wie hij op 11 januari 1838 in het huwelijk trad. In mei 1839 werd hun eerste dochter Maria geboren. De jaren 1839-1842 brachten weer economisch zwaar weer. In 1859 wordt zoon Denijs geboren. Op 4 februari 1867 overlijdt Jan van den Bos op slechts 52-jarige leeftijd.

De familie Van den Bos en de natuur

De laatste tijd heb ik weer wat meer belangstelling opgevat voor de natuur. Sinds een half jaar maak ik elke dag een wandeling van een half uur ongeveer in de natuur en hierdoor is mijn belangstelling voor de dieren- en plantenwereld eindelijk weer wat gewekt. Natuurlijk speelt de klimaatcrisis- en ecologische crisis die we thans meemaken ook een rol bij het grotere besef dat meer Nederlanders momenteel voor het belang van natuurbehoud en natuureducatie krijgen en hebben. Suus en Tim zijn onlangs met de schoolklas naar de Leidse Hortus Botanicus genomen. Je kunt er niet jong genoeg mee beginnen! Toch speelde de natuur ook in het leven van de familie Van den Bos altijd wel een belangrijke rol. Hoe dit in de 17e, 18e en 19e eeuw was blijft gissen. Het stadse leven van onze voorouders en de lange werktijden maakten dat ze er weinig op uit gingen in de natuur, zo veronderstel ik. Maar onze grootmoeder Jansje van den Bos was toch een echt natuurmens. Ze hield erg van planten en dieren, was vaak in de tuin te vinden, hield jarenlang katten en bekeek menige natuurdocumentaire. Verder werden ook haar kinderen opgevoed met en in de natuur- denk alleen maar aan de jaren in Katwijk in de jaren vijftig. Nijs en Jansje brachten de liefde voor de natuur over op hun kinderen en in de jaren zestig heb ook ik met mijn ouders menige zomer in Katwijk doorgebracht; zon, zee, strand en duinen. Het eerste feit dat ik over een natuurervaring neerpende was uit 1971, toen we een wandeling door het Leidse Hout maakten. Ik was toen nog geen 8 jaar oud. In 1977 maakten we met onze biologieleraar op school een uitstapje naar het Heempark in Leiden- een werkelijk fantastische plantentuin! In 1981 heb ik menig fietstochtje met grootvader Van den Bos naar het landgoed De Horsten in Wassenaar gemaakt. Werkelijk fantastisch was de natuur in het voormalige Joegoslavie, waar we in 1984 onder meer het Nationaal Park Plitvice bezochten. Ook bezochten we het reservaat Brioni in 1988, naast de boswandelingen die we in Zweden maakten in 1987. Zoals gezegd is de hele familie Van den Bos een familie die om natuur geeft. Betty en Fer zijn menigmaal op de Canarische eilanden geweest, Trudy geniet altijd erg van rust en natuur en uiteraard mag ik hier niet de fantastische natuurervaringen vergeten die Janny en Ed in Amerika hebben beleefd, om nog maar van Zuid-Afrika te zwijgen waar ze een paar jaar geleden waren. Zelf vond ik de Belgische kust bij Knokke meer dan een bezoek waard. In 1995 was ik met John en mijn moeder (die overigens ook erg van dieren en planten hield) in de kruidentuin van het Openluchtmuseum in Arnhem- een reconstructie van de kruidentuin van het klooster Reichenau. Overweldigend was de natuur in Noorwegen dat we in 1999-2000 bezochten. In 2007 maakten we met de familie Van den Bos een strandwandeling in Katwijk na het verstrooien van de as van ons omaatje-stuk voor stuk natuurmensen. Colette zei er laatst zelfs over te denken om boswachter te worden!! Het bezoek aan de Keukenhof was laatst met Brigitte (Brigitte tekent op heel verdienstelijke wijze planten) en mevrouw Vlieland ook weer zo'n natuurervaring. Zo krijgt de aandacht die we momenteel weer wat meer voor de natuur en natuurbehoud hebben ook een historische dimensie. Terug naar de natuur dus!

500 Jaar Johannes Calvijn: 10 juli 1509-10 juli 2009

Vandaag is het 500 jaar geleden dat Johannes Calvijn in Noyon werd geboren. Calvijn bekeerde zich rond 1533/34 tot de reformatie en hij moest Frankrijk toen ontvluchten. In 1536 kwam hij in Geneve aan. In zijn leven werd hij door veel rampspoed getroffen. Zijn kind stierf kort na de geboorte en na 8 jaar huwelijk kwam zijn vrouw te overlijden. Calvijn- eigenlijke naam: Cauvin- stierf op 27 mei 1564 in Geneve. De familie Bourdonduc was ook al vrij snel gewonnen voor het protestantisme. In Henegouwen viel de reformatie in vruchtbare aarde. Het grensde aan Picardie, waar Calvijn ook vandaan kwam en bovendien grensde het aan Frankrijk, waar de reformatie ook al veel vroeger op gang kwam dan in de Nederlanden. Tournai (Doornik) en Valenciennes (Valenchijn) bleven tot 1579 (Unie van Atrecht) protestantse bolwerken. Deze Unie van Atrecht was evenwel de doodssteek voor het protestantisme in het Walenland. Ook de familie Bourdonduc trok eind 16e- begin 17e eeuw naar het Noorden. Precieze gegevens ontbreken echter vooralsnog. De rond 1600 geboren Jacques en de rond 1635 geboren Pierre Bourdonduc werden beiden in Douchy, nabij Valenciennes geboren. Maar die plaats zou na de Unie van Atrecht in 1579 dus overwegend katholiek geweest zijn. Nader onderzoek is hier vereist.

Trudy van den Bos:'Jeugd met broer was gelukkige tijd'

Trudy van den Bos keek afgelopen mei ter gelegenheid van de 64e geboortedag van mijn vader Arie van den Bos terug op haar jeugd en de vakanties van het gezin Van den Bos in Katwijk in de jaren vijftig. Ze schreef me onder meer:'Uiteindelijk zijn de jaren in Katwijk de mooiste jaren tot nu toe in mijn leven geweest. Ik zie gewoon mijn broer bij me, naast me springen en duiken in het zogenaamde kikkerbadje, ontstaan door zandbanken die volliepen. Wij probeerden van de kant af te leren duiken. Uiteraard had Aad daar erg veel gevoel voor. Ook de andere kinderen van Hensing en Van Duuren waren daar vaak bij. Meestal na het avondeten gingen we met zijn allen naar de zee (bij goed weer) en dan hadden we het heerlijk! Een fort maken bij aankomende vloed, en dan gingen we op het fort staan en dan stroomde het zeewater rondom ons fort. Je vader was altijd mijn beschermer en meestal bleef je vader dan tot het laatste staan totdat de heleboel in elkaar zakte. En dan stond hij tot zijn knieen in het zeewater. We hadden altijd korte broeken aan, dus dat was geen punt. Nadat we waren thuisgekomen bij de tent stond oma ons op te wachten of opa kwam ons halen en dan gingen we weer met zijn allen naar de wasruimte. Nou, je kon erop wachten- een en al gespetter en in de wasbak staan.'

Jan van den Bos (1770-na 1850)

Het jaar 1770 was weer een belangrijk jaar in de geschiedenis van de familie Van den Bos. Er werd weer een stamhouder geboren: Jan van den Bos. Hij werd maar liefst ruim 80 jaar en is de tot op heden oudst geworden stamhouder. Er gebeurde nog meer in dat jaar 1770; in mei landde de ontdekkingsreiziger James Cook voor de tweede keer in Australie en Marie Antoinette huwde in 1770 met de latere Lodewijk XVI. Op 17 december 1770 werd Ludwig van Beethoven geboren, hij overleed in 1827. Jan van den Bos (1770-na 1850) huwde in 1797 met Maria Taverne die overigens ook in 1827 overleed. Zij was ook een tijdgenoot van Beethoven. Eind 18e eeuw kregen Jan en Maria hun eerste kinderen: Adriana, gedoopt op 13 augustus 1797 en Anna, gedoopt op 7 oktober 1798. Zoon Willem werd in het jaar 1800 geboren en op 30 maart van dat jaar gedoopt Daarna werden nog eens 9 kinderen geboren, onder wie de op 14 oktober 1814 geboren Jan van den Bos. Deze laatste zou in 1867 overlijden en over hem schrijf ik een volgend keer. De in 1770 geboren Jan van den Bos werd -zoals al opgemerkt- in 1827 weduwnaar. Op het eind van zijn leven zat hij in het Oudeliedenhuis in de Kaarsenmakersstraat. Daar overleed hij ook in het begin van de jaren 1850.

Economische en demografische achteruitgang in 18e eeuws Leiden

In de 18e eeuw was Leiden een stad in achteruitgang, zowel economisch als demografisch. In het laatste kwart van de 17e eeuw telt de stad nog zo'n 70.000 inwoners, terwijl dit midden 18e eeuw nog maar zo'n 37.000 inwoners zijn. Dit had alles te maken met de economische achteruitgang. De stad is in de 18e eeuw ingedeeld in bonnen en gebuurten, een eeuwenoude indeling. Het begrip 'wijk' dateert pas van het begin van de 19e eeuw. Gebuurten vormden de kleinste eenheid en omvatten zo'n 250 tot 300 personen. De demografische neergang is af te lezen aan het gemiddeld aantal bewoners dat in een huis woont. Wonen er in 1581 gemiddeld 4,4 mensen in een huis, in 1622 zijn dit gemiddeld 5,8 mensen. In 1749 is dit afgenomen tot 3,8 mensen om in 1808 weer te stijgen naar 4,4 mensen. Er was rond 1750 veel leegstand in Leiden. Bron: H.A Diederiks e.a., 'Een stad in achteruitgang- Sociaal-historische studies over Leiden in de achttiende eeuw.'

Jan van den Bos (1744-na 1797)

Vandaag keer ik met u terug naar de jaren '40 van de 18e eeuw; In 1740 begon de Oostenrijkse Successie-oorlog. Deze oorlog eindigde in 1748 met de Vrede van Aken. De Zuidelijke Nederlanden bleven na deze oorlog onder het bewind van Maria Theresia. Het was in 1744 dat Jan van den Bos werd geboren. Het was het jaar waarin Anders Celsius, de uitvinder van de temperatuurschaal Celsius en Alexander Pope, de Engelse dichter, kwamen te overlijden. Jan van den Bos werd geboren uit het huwelijk van vader Jan van den Bos en moeder Lena van der Burg, een huwelijk dat in 1738 werd gesloten. De jaren 1740 waren jaren van crisis; de prijzen van levensmiddelen stegen, er waren veel misoogsten. Jan werd op 6 september 1744 gedoopt. Gedurende het jaar 1744-1745 kwam door de veepest 77% van de Hollandse veestapel te overlijden, waardoor de meeste zuivelproducten opnieuw sterk in prijs stegen. In 1747 werd Willem van Nassau-Dietz benoemd tot erfstadhouder van alle gewesten. Hij was niet in staat de macht van de regenten te beperken, hetgeen tot grote onrust leidde. In de nacht van 9 september 1748 drongen zogeheten Doelisten (beweging van kleine burgerij) de slaapkamer van Willem IV binnen om verhaal te halen. In maart 1766 gaat de in 1744 geboren Jan van den Bos in ondertrouw met Adriana van der Velden. In 1784 huwt hij met een zekere Jannetje Velling.

Anna Bavelaar-van den Eijkel vandaag 30 jaar dood

Het is vandaag 11 juni- de dag waarop 30 jaar geleden de overgrootmoeder van Suus en Tim, Anna Bavelaar-van den Eijkel (1909-1979) kwam te overlijden. Het was maandag 11 juni 1979- ik was pas uit school gekomen, toen om half drie een taxi voor ons huis stopte. Het was oma die vanuit de stad naar huis was gekomen.Op maandag gingen mijn grootouders en mijn moeder altijd de stad in.Mijn moeder had angina, en was daarom thuis gebleven met John die 8 jaar was. Na drie uur overleed onze grootmoeder. Ik was 15 en het was de eerste keer dat ik een dode zag- een traumatische ervaring. Het heeft diepe indruk op mij gemaakt, maar het heeft ook mijn historisch besef gewekt. Het besef van vergankelijkheid werd in mij wakker en nog in diezelfde maand begon ik met het aanleggen van een historisch geluidsarchief. Deze maand dus ook 30 jaar geleden. Vandaag staan we stil bij het overlijden. Op 4 november a.s. is het 100 jaar geleden dat onze oma werd geboren in Rijnsburg aan de Kortkade. Velen zijn haar sinds die 11e juni 1979 gevolgd- Arie Schaft in augustus 1980, Johannes Bavelaar in september 1984, Denijs van den Bos in maart 1988, Geertruida van den Bos in augustus 1992, Lena Dieuwertje van den Bos in november 1997, Jansje van den Bos in mei 2007 en Arie van den Bos in december 2007- een te lange lijst van ouders en voorouders die er niet meer zijn. Rust in vrede!

Jan van den Bos (1700-ca. 1748)

Jan van den Bos werd geboren in het jaar 1700 als zoon van Jacobus Bordoduijck en Judith Kasteel. Hij groeide op in moeilijke omstandigheden en hij maakte de zeer strenge winters van 1708 en 1709 mee die een verdrievoudiging van de roggeprijzen opleverden. Vanwege de vanaf 1713 optredende vee- en runderpest stegen de prijzen voor boter en kaas in de navolgende jaren. Toch treedt Jan al vroeg in het huwelijksbootje. Op 28 oktober 1719 gaat hij in ondertrouw met Anna Thijsse. Hij is dan al lakenwerker en woont in de Leidse Vestestraat. Anna sterft evenwel jong. Anna en Jan krijgen een zoon: de op 17 mei 1723 gedoopte Jacobus van den Bos. Met Sara van der Starre, met wie hij in april 1724 in ondertrouw ging, kreeg hij een zoon Jacobus (gedoopt 2 februari 1725) en een dochter Sara (gedoopt 26 oktober 1727). Op 17 november 1730 ging Jan dan in ondertrouw met Susanna Teijn. Hij woonde toen in de Looijerstraat. Met haar kreeg hij nog eens drie kinderen: Judith (gedoopt 29 mei 1731), Santje (gedoopt 25 februari 1733) en Jan (gedoopt 26 juni 1737). Op 15 november 1738 ging hij tenslotte in ondertrouw met een zekere Helena van der Burg. Van haar stammen Suus en Tim af. Ook met haar kreeg hij nog eens drie kinderen: Adrianus (gedoopt 20 september 1739), Grietje (gedoopt 11 november 1742) en Jan (gedoopt 6 september 1744). Grietje en Adrianus kwamen voor 1748 te overlijden.

Het ontstaan van Leiden (vervolg)

Zeker is dat in 1266 de burggraaf schout en schepenen te Leiden aanstelde. In de 14e eeuw was zeer duidelijk hoe de hoge jurisdictie te Leiden was ingericht. Geen burger mocht anders dan door zijn schepenen veroordeeld worden. Zaken zoals moord en zware verwonding gingen eerst naar de baljuw, die dan samen met de burggraaf en het gerecht van Leiden het vonnis velde. Landverraders gingen naar de hoogste rechtbank: de graaf en zijn raad. Alle andere misdaden kwamen voor rekening van schout en schepenen. De plaats waar de schepenen recht spraken was een gebouw dat in bezit was van de graaf. Waarschijnlijk was dit de Burcht. De schepenen kwamen bijeen op zogenaamde dingdagen. De oudste dingdagen waren poortdingen, een overblijfsel uit vroeger tijd. Zij werden in Leiden elk jaargetijde gehouden. Het poortding van het ongeboden ding van de Franken. Weldra deed zich de behoefte gevoelen aan meer rechtdagen, vooral in het begin van de 13e eeuw toen men hier handel ging drijven. Iedere week werd daarom gelegenheid gegeven om een rechtszaak te behandelen. Zo'n rechtszaak werd van de dag van de drukke weekmarkt verplaatst naar een andere dag. Zo werden de rechtszaken in de zich uitbreidende stad een meer serieus en beter georganiseerd gebeuren om de rechtsorde te handhaven.

Het ontstaan van Leiden (vervolg)

Het Hollands recht bevat allerlei sporen van Frankische invloed. Deze invloed bevat allerlei sporen van de worsteling tussen het recht van de overwinnaars en de rechten van de overwonnenen. Menige rechtsvorm wordt alleen in sommige streken gevonden. Het recht zoals het in de Hollandse steden werd toegepast kan men op dezelfde wijze onderscheiden en de rechten van de verschillende steden wijzen dan ook een plaatselijk verschil aan dat vaak heel groot is. Ook Leiden had gebruiken die nergens anders in Holland gevonden werden. Toen Leiden nog geen stad was, werd daar recht gesproken zoals later in de dorpen in de omtrek. Men vond er de baljuw en de 'welgeboren mannen' van Rijnland. Deze baljuw benoemde de schouten, hoewel er ook vaak een heer was die de schout aanstelde. De baljuw sprak bij zeer belangrijke zaken zelf recht in zijn Hof te Leiden. Waarschijnlijk moet men in het begin van de 13e eeuw de eerste verandering in de rechterlijke toestand van Leiden zoeken. Toen namelijk werd er een vaste schepenbank ingevoerd met acht personen. Het was de schout of de baljuw die het recht hadden hen aan te stellen. Later echter in de 14e eeuw was de Leidse burggraaf tevens rechter over Rijnland en werd er in elk afzonderlijk gewest een baljuw aangesteld.

Bezoek aan de Keukenhof- een gedenkwaardig uitstapje

Vandaag, 20 mei 2009 met Brigitte en mevrouw Vlieland naar de Keukenhof in Lisse geweest; om kwart voor negen werd ik vanmorgen opgehaald en om kwart voor drie was ik vanmiddag weer thuis. We bezochten de Keukenhof- vonden snel en gemakkelijk een plaatsje op de parkeerplaats. Met de drukte viel het vanmorgen alleszins mee. We gingen het park binnen, eerst zonder gids. Later kocht Brigitte's moeder alsnog een gids omdat we er al snel achter kwamen dat het zonder plattegrond niet altijd eenvoudig is de weg snel te vinden in het park. De Keukenhof bestaat dit jaar 60 jaar en het is werkelijk een uniek park. Het terrein was ooit in het bezit van Jacoba van Beieren. Het was haar kruidentuin, waar kruiden voor haar keuken(vandaar Keukenhof!) werden verbouwd. Jacoba van Beieren werd in 1401 geboren en stierf in 1436. Het is best mogelijk dat onze in Henegouwen geboren voorouders Van den Bos (toen nog Bourdonduc) onder haar bewind hebben geleefd, want van 1417 tot 1433 was ze gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen. In de 17e eeuw werd er volop gespeculeerd in tulpenbollen-het was de tijd van de 'tulpomanie'. In de gids lezen we dat handelaren wel 25 tot 30.000 euro per maand verdienden aan de handel in tulpenbollen. In 1637 stortte de markt evenwel in. In 1949 ging de Keukenhof open en het park trok al meteen veel koninklijke gasten. Prins Bernhard fotografeerde en filmde er en in 1962, op 2 mei organiseerden prins Bernhard en Koningin Juliana ter gelegenheid van hun 25-jarige bruiloft een uitstapje voor hun koninklijke gasten naar de Keukenhof. In 1983 opende prinses Margriet de hof, in 2007 kroonprinses Victoria van Zweden en in 2008 kroonprins Willem-Alexander. Vorige maand was Koningin Sylvia van Zweden er met Maxima tijdens het staatsbezoek van het Zweedse koningspaar aan Nederland. Vandaag bezochten we eerst -onze Susanna indachtig-het Willem-Alexander paviljoen met de lelies, onder meer van de Nederlandse leliekweker Van den Bos. Vervolgens het Oranje Nassau paviljoen met de bloemschikdemonstraties. In het Juliana paviljoen was een hoedenexpo met daarnaast een bloembolleninfo waar Brigitte en ik onze namen op een flyer achterlieten. Tussen het Oranje Nassau paviljoen en het Juliana paviljoen was het bloemenmozaiek van het New Yorkse vrijheidsbeeld te vinden, maar dat was helaas al grotendeels uitgebloeid.Dit jaar stond het thema Amerika centraal op de Keukenhof omdat het dit jaar 400 jaar geleden is dat Henry Hudson Nieuw Amsterdam of New York stichtte. We waren wat laat in de tijd met ons bezoek en helaas stonden niet alle gewassen meer volop in bloei. Later deze week sluit de Keukenhof weer dit seizoen. Mooi was de historische tuin van Clusius, waar Brigitte me ook nog naast het beeld van deze plantkundige op de foto zette en vereeuwigde. De historische tuin is een markante trekpleister van het park en een ware kasteeltuin. Het Beatrix paviljoen bezochten we als laatste en daar waren prachtige orchideeen te zien. We dronken nog een kop koffie halverwege onze wandeling, maar na twaalf uur verlieten we het toch wel zeer indrukwekkende park. Mij viel op dat er veel Indiase mensen rondliepen. Aan Brigitte werd gevraagd of ze een foto van een Indiaas stelletje wilde nemen. Toen het eenmaal twaalf uur was geworden, maakten we aanstalten het park te verlaten en hebben we koers richting Lisse gezet, waar we in een eethuisje heerlijke broodjes met koffie consumeerden en nog wat winkels bezochten. Om even na half drie was ik weer thuis in mijn vertrouwde flatje. Dank, Brigitte en mevrouw Vlieland voor dit voor mij fantastische uitstapje dat nog lang in mijn herinnering zal blijven!!

Bezoek aan Haarlem; 15 mei 2009

Gisteren, 15 mei 2009, de 64e geboortedag van mijn vader Arie van den Bos, zijn Cock en ik een dagje naar Haarlem geweest. Eerst ben ik nog geknipt door Brigitte, maar om half negen was ik dan bij Cock. We dronken koffie, maakten plannen en om half tien zaten we in de zoevende trein naar Haarlem. Daar aangekomen, bezochten we eerst het zogeheten Dolhuys, het nationale museum van de psychiatrie. Het Dolhuys is in 1320 gesticht en was een leprozen-, pest- en dolhuys. Hier werd ons de geschiedenis van de psychiatrie in Nederland uit de doeken gedaan en konden we door kasten te openen de levensverhalen van mensen met een psychiatrische achtergrond horen. Wat is gek, wat is normaal? Een op de vier Nederlanders is client van de geestelijke gezondheidszorg en dit museum wil begrip kweken voor hun situatie. Ik vond het erg leerzaam. Daarna zijn we het centrum van Haarlem ingelopen. Het regende enorm, maar dit mocht de pret niet drukken. Op onze weg naar het Teylers museum, zijn we nog een een van de talloze hofjes ingelopen die Haarlem rijk is. En ja, toen bereikten we het Spaarne. Daar is het Teylers museum gevestigd, het oudste openbare museum van Nederland. Pieter Teylers van der Hulst (1702-1778) was een vermogende Haarlemse laken- en zijdefabrikant en een vertegenwoordiger van de Verlichting. In de begeleidende gids die wij bij de receptie kregen staat te lezen dat 'in 1779 Leendert Viervant (1752-1801) de opdracht tot het ontwerpen van een 'boek- en konstzael' kreeg, achter Teylers woning in de Damstraat. Deze Ovale Zaal werd in 1784 opengesteld voor bezoekers. Bezoek aan dit museum is erg leerzaam, er zijn tal van voorwerpen van kunst en wetenschap te vinden; veel fossielen, instrumenten, prenten en schilderijen. Ja, en toen was het al bijna twaalf uur geworden. We zijn toen nog naar de prachtige Grote of St.-Bavokerk gelopen, een 108 meter lange kerk. Het breedste punt van de kerk is 47 meter. Omstreeks 1370 werd met de bouw van deze parel van Haarlem begonnen en de bouw nam bijna 150 jaar in beslag. Cock en ik staken er kaarsjes op voor mijn vader en we dronken er koffie. Ik liep de kerk nog een keer rond en toen zijn we naar Vroom & Dreesman gegaan waar we een heerlijke tagliatelle met varkenshaas verorberden.Het weer klaarde nu echt op en de zon begon te schijnen! Daarna nog de stad ingegaan, een cola gedronken op de Grote Markt met uitzicht op het stadhuis (er was een trouwerij!) en het standbeeld van Laurens Janszoon Coster. Om half vier kwamen we tal van nieuwe indrukken rijker weer bij het station aan, waar het even rennen was geblazen omdat de trein al op het punt van vertrekken stond. Thuis in Leiden dronken we nog thee en maakten we ons op om rozen in het Valkenburgs meertje achter te laten, mijn vaders laatste plaats. Het goot van de hemel, maar het was de moeite waard deze dag bij mijn vader stil te hebben gestaan. Daarna nog heerlijk gegeten bij Cock. Om half tien was ik gisteravond weer thuis. Dank Cock, voor dit leuke uitstapje!